Kolcownica świerkowa

Kolcownica świerkowa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	chropiatkowce
Rodzina	chropiatkowate
Rodzaj	korkoząb
Gatunek	kolcownica świerkowa
	Nazwa systematyczna
	Phellodon violascens (Alb. & Schwein.) A.M. Ainsw.; Index Fungorum 401: 1 (2019)

Kolcownica świerkowa (Phellodon violascens (Alb. & Schwein.) A.M. Ainsw.) – gatunek grzybów z rodziny chropiatkowatych (Thelephoraceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phellodon, Thelephoraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisali go w 1815 r. Johannes Baptista von Albertini i Lewis David von Schweinitz, nadając mu nazwę Hydnum violascens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 2019 r. A.M. Ainsworth.

Ma 9 synonimów. Niektóre z nich:

Bankera carnosa (Banker) Snell, E.A. Dick & Taussig 1956
Bankera violascens (Alb. & Schwein.) Pouzar 1955
Calodon carnosus (Banker) Romagn. 1969
Phellodon carnosus Banker 1913.

Nazwy polskie: kolcownica świerkowa (Władysław Wojewoda 2003), kolcownica fioletowawa (Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda 1983), kolczak popielaty (Franciszek Błoński 1890), kolczak wgłębiony (Józef Teodorowicz 1933). Wszystkie te nazwy są niespójne z aktualną nazwą naukową.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 3–10 cm. Początkowo wypukły, potem spłaszczony, w końcu wklęsły. Powierzchnia kutnerowata lub łuskowata, fioletowobrązowa do fioletowoszarej.

Trzon

Wysokość 4–10 cm, średnica 0,5–2 cm, walcowaty lub stożkowaty, centralny, ale czasami ekscentryczny, tej samej barwy co kapelusz, lub nieco ciemniejszy. Czasami górne części sąsiednich trzonów zrastają się z sobą, lub trzon dzieli się na kilka zakończonych małymi kapeluszami. Powierzchnia delikatnie pilśniowata, matowa.

Hymenofor

Kolczasty. Kolce krótkie, o długości do 2 mm, początkowo białawe, potem szare. Kolce zwykle zbiegają po trzonie.

Miąższ

Miękki, niestrefowany, białawy z różowofioletowym nalotem, w trzonie ciemniejszy, o barwie od brązowej do purpurowobrązowej.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki kuliste, drobnokolczaste, szkliste, w masie białe.

Gatunki podobne

Podobne są niektóre inne gatunki Phellodon (korkoząb) i Hydnellum (kolczakówka). Kolcownica świerkowa odróżnia się od nich m.in. niestrefowanym miąższem.

Występowanie

Kolcownica świerkowa występuje w Ameryce Północnej i Europie. W Europie najliczniejsze stanowiska podano na Półwyspie Skandynawskim, w pozostałych rejonach występuje w rozproszeniu, brak jej na Bałkanach i we Włoszech. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytacza 7 stanowisk podanych w latach 1890–2002. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Danii, Estonii, Szwecji, Wielkiej Brytanii.

Grzyb naziemny występujący w lasach iglastych, wśród mchów pod świerkami. Owocniki wytwarza zazwyczaj od sierpnia do października.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2022-04-09] .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2022-04-09] .
1 2 3 4 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 J.J. Breitenbach J.J., F.F. Kranzlin F.F., Fungi of Switzerland. Boletales and agarics. Strobilomycetaceae and Boletaceae, Paxillaceae, Gomphidiaceae, Hygrophoraceae, Tricholomataceae, Polyporaceae (lamellate), t. 3, Lucerna: Edition Mykologia, 1991 .
1 2 3 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1 .
↑ Miejsca występowania Bankera violascens na świecie (mapa) [online] [dostęp 2022-04-09] .
↑ Aktualne stanowiska kolcownicy świerkowej w Polsce [online] [dostęp 2022-04-09] .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2022-04-09] .

[sf-2] Species Fungorum [online] [dostęp 2022-04-09] .

[check-3] 1 2 3 4 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .

[bre-4] 1 2 3 4 J.J. Breitenbach J.J., F.F. Kranzlin F.F., Fungi of Switzerland. Boletales and agarics. Strobilomycetaceae and Boletaceae, Paxillaceae, Gomphidiaceae, Hygrophoraceae, Tricholomataceae, Polyporaceae (lamellate), t. 3, Lucerna: Edition Mykologia, 1991 .

[wag-5] 1 2 3 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1 .

[gbif-6] Miejsca występowania Bankera violascens na świecie (mapa) [online] [dostęp 2022-04-09] .

[atlas-7] Aktualne stanowiska kolcownicy świerkowej w Polsce [online] [dostęp 2022-04-09] .

[mirek-8] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5 .