Korkoząb czarniawy (Phellodon niger (Fr.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rodziny chropiatkowatych (Thelephoraceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phellodon, Thelephoraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1815 r. Elias Fries nadając mu nazwę Hydnum nigrum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1881 r. Petter Adolf Karsten.

Ma 16 synonimów. Niektóre z nich:

• Calodon niger (Fr.) Quél. 1886
• Hydnum nigrum Fr. 1815
• Phellodon niger var. macrosporus J.Aug. Schmitt 2020.

Józef Jundziłł w 1830 r. nadał mu polską nazwę kolczak czarny. W 1983 r. Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda zmienili ją na korkoząb czarniawy.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 30–55 mm. Powierzchnia gładka, błyszcząca, chropowata i pomarszczona w stronę środka, prążkowana i strefowana, ciemnobrązowa do czarniawej z jaśniejszą strefą na brzegu.

Trzon

Wysokość 15–40 mm, średnica 5–12 mm. Kształt nieregularny: na wierzchołku cylindryczny, poniżej maczugowaty do bulwiastego. Powierzchnia oprószona, ciemnobrązowa.

Hymenofor

Kolczasty. Kolce drobne o barwie szarawej z fiołkowym odcieniem.

Miąższ

Twardy, cienki, w kapeluszu czarny, co jest charakterystyczną cechą tego gatunku. Po wysuszeniu pachnie kozieradką.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki szkliste; 3,6–4 × 2,7–3,1 μm; pokryte krótkimi kolcami. Podstawki maczugowate, 4 zarodnikowe. Pleurocystyd brak. System strzępkowy monomityczny.

Występowanie

Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji, Australii i niektórych wyspach. W Europie jest rozprzestrzeniony od Pirenejów po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego. Brak go na Bałkanach. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytacza 6 stanowisk podanych w latach 1889–1965. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Danii, Estonii, Wielkiej Brytanii, Norwegii, Holandii.

Grzyb naziemny występujący w lasach iglastych. Owocniki wytwarza zazwyczaj od sierpnia do października.

Przypisy