Park Skaryszewski im. Ignacego Jana Paderewskiego – zabytkowy park krajobrazowy znajdujący się w dzielnicy Praga-Południe w Warszawie. Został założony na terenach skaryszewskiego pastwiska miejskiego w latach 1906–1922 przez Franciszka Szaniora, zaś robotami przy utworzeniu parku kierował Edward Ciszkiewicz. Współcześnie określany jest jako przykład parku miejskiego, który jest ostoją bioróżnorodności w mieście.

W 2009 uzyskał tytuł Najpiękniejszego Parku w Polsce oraz trzecią lokatę w konkursie Najpiękniejszy Park w Europie.

Opis

Park został założony w 1906 na terenie dawnej osady Kamion, na tarasie zalewowym Wisły. W tamtym czasie ten teren znajdował się poza granicami miasta. Współcześnie granice parku wyznaczają al. Zieleniecka, al. Waszyngtona i ul. Międzynarodowa oraz południowa linia brzegowa Jeziorka Kamionkowskiego. Od wschodu, razem z ciągnącymi się aż do ul. Kinowej Kamionkowskimi Błoniami Elekcyjnymi, tworzy jedną z największych w Warszawie enklaw zieleni.

Park został zaprojektowany przez Franciszka Szaniora w stylu angielskim. Powstał jako wielkomiejski ośrodek parkowy dla rekreacji i wypoczynku, z rozwiniętą siecią komunikacyjną, przystosowaną do ówczesnego ruchu pojazdów konnych.

Po 1945 roku rozebrano ogrodzenie parku, niektóre alejki zalano asfaltem, ustawiono betonowe latarnie, a wzdłuż al. Waszyngtona poprowadzono naziemną rurę ciepłowniczą.

W 1973 roku park został wpisany do rejestru zabytków.

Zaprojektowane sztuczne jeziorka współgrają z bogatą szatą roślinną, którą wysadził rozległy park. Całości dopełniają nasypane wzgórza, sztuczny wodospad i rozarium. W parku można podziwiać 280 gatunków drzew i krzewów. Bogactwo przyrodnicze Parku opisuje m.in. raport Przyroda Parku Skaryszewskiego wydany w 2015 w ramach społecznego projektu koordynowanego przez Macieja Luniaka. Na wnioski wynikające z raportu powołują się m.in. mieszkańcy okolic parku zabiegający o utrzymanie parkowej funkcji tego terenu.

Informacje historyczne

• W 1926 w parku otwarto ogród różany i ogród daliowy zaprojektowane przez Leona Danielewicza.
• W 2006 roku w parku zadomowiły się bobry. Skala zniszczeń, które poczyniły w roku 2008, spowodowała konieczność zabezpieczenia drzew i wywiezienia zwierząt do ZOO.
• Biała kapliczka stojąca w jednej z alejek parku podczas okupacji niemieckiej służyła jako skrzynka kontaktowa dla łączniczek podziemia.
• Park pozostaje jednym z głównych miejsc uroczystości organizowanych w Polsce w związku z rocznicą zamachów z 11 września 2001 roku w Nowym Jorku. Szczególną oprawę miały uroczystości przy pomniku poświęconym ofiarom w roku 2011, w 10. rocznicę ataków. Obecni byli m.in. ambasador Lee A. Feinstein, wicepremier Waldemar Pawlak oraz minister Radosław Sikorski.
• W 2015 z Jeziorka Kamionkowskiego wyłowiono zbiornik na paliwo i pocisk pochodzące najprawdopodobniej z brytyjskiego samolotu Liberator EV 961 ze 178 dywizjonu RAF zestrzelonego przez Niemców nad parkiem 14 sierpnia 1944.
• W 2017 prawo użytkowania wieczystego do fragmentu parku Skaryszewskiego położonego między ogrodem różanym, aleją Zieleniecką a Jeziorem Kamionkowskim zostało sprzedane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Realizacji Inwestycji. Transakcja wzbudziła sprzeciw radnych m.st. Warszawy, a także zainteresowanie Centralnego Biura Antykorupcyjnego.
• Do 2017 administratorem Parku był Zarząd Oczyszczania Miasta. Od 1 lipca 2017 opiekę nad Parkiem przejęła nowa jednostka – Zarząd Zieleni m.st. Warszawy. W 2018 nowy zarządca przedstawił plany remontu parku obejmujące takie kwestie jak oświetlenie, likwidacja ogrodzenia po wschodniej stronie parku oraz zmiany dot. głównych alei parkowych.
• W kwietniu 2018 przeprowadzono konsultacje społeczne na temat organizacji wydarzeń na terenie Parku.
• W październiku 2018 rozebrano znajdujący się na osi alei głównej pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej.

Rzeźby i pomniki

• Popiersie Ignacego Jana Paderewskiego (na osi głównej alei od strony ronda Waszyngtona),
• Rzeźba „Rytm” Henryka Kuny (1929),
• Rzeźba „Tancerka” Stanisława Jackowskiego (1927),
• Rzeźba „Kąpiąca się” Olgi Niewskiej (1929),
• Pomnik E. M. House’a (1932, rekonstrukcja 1992),
• Płyta pamięci Poległych Lotników Brytyjskich 1944 (1988),
• Kamień w miejscu potyczki oddziału Armii Krajowej obwodu Praga z Niemcami w dniu wybuchu powstania warszawskiego 1944,
• Płyta pamięci poległych w II wojnie światowej sportowców-akademików,
• Kapliczka wykonana przez architekta Janusza Alchimowicza,
• Pomnik Polaków – Ofiar Ataku Terrorystycznego w Nowym Jorku z 11 września 2001 (2002)
• Faun (1931/2022) – przedwojenna rzeźba kubistyczna w stylu art déco. Jej replika została odsłonięta 9 sierpnia 2022.

Obiekty na terenie Parku

Zobacz też

• Park Paderewskiego (przystanek kolejowy)

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Park Skaryszewski na stronach Urzędu m.st. Warszawy
• Park Skaryszewski z satelity
• Inwentaryzacja Parku Skaryszewskiego. „Chcieliśmy udokumentować stan jego przyrody”. rdc.pl, 2016-05-12. [dostęp 2017-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-30)].
• Jest sprawa: działka w Parku Skaryszewskim sprzedana. rdc.pl, 2017-05-15. [dostęp 2017-07-12].