Obrzęk (łac. oedema) – stwierdzane w badaniu fizykalnym gromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej i w jamach ciała. Powstaje na skutek zaburzenia równowagi między czynnikami dążącymi do zatrzymania płynu w naczyniach oraz czynników prowadzących do przedostawania się płynu poza ich światło. Obrzęk może być spowodowany zgromadzeniem przesięku lub wysięku.

Podział obrzęków

• uogólnione:
  • skóry i tkanki podskórnej – puchlina (łac. anasarca)
  • obrzęk całego ciała i zgromadzenie płynu w jamach ciała (łac. hydrops universalis)
• zlokalizowane:
  • w jamach ciała:
    • otrzewnej – wodobrzusze (łac. ascites)
    • osierdziu – (łac. hydropericardium)
    • opłucnej – (łac. hydrothorax)
  • czaszka
    • układ komorowy mózgu – wodogłowie - (łac. hydrocephalus)

Przyczyny powstawania

Przyczyny powstawania obrzęków wiążą się z typem zgromadzonego płynu.

Wysięk powstaje w wyniku:

• wzrostu przepuszczalności kapilar - reakcja alergiczna, sepsa, oparzenia

Przesięk powstaje w wyniku:

• wzrostu ciśnienia hydrostatycznego w kapilarach
• utrudnieniem odpływu żylnego obrzęk płuc
• marskości wątroby
• zwiększeniem objętości osocza spowodowane zatrzymaniem sodu
• utrudnieniem odpływu limfy
• spadku ciśnienia onkotycznego białek osocza
• retencji tkankowej sodu i następowym zatrzymaniem wody

Zobacz też

• obrzęk uogólniony płodu
• obrzęk limfatyczny
• obrzęk śluzowaty
• obrzęk głodowy
• obrzęk naczynioruchowy

Bibliografia

• Feliks Bolechowski: Podstawy ogólnej diagnostyki klinicznej. Warszawa: PZWL, 1982, s. 183-193. ISBN 83-200-0465-9.