Muzeum w Zelowie – Ośrodek Dokumentacji Dziejów Braci Czeskich

Muzeum na poddaszu kościoła
Państwo

 Polska

Miejscowość

Zelów

Adres

ul. Sienkiewicza 14a
97-425 Zelów

Data założenia

20 czerwca 2003

Zakres zbiorów

dokumentacja historii dziejów Braci Czeskich

Położenie na mapie Zelowa
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Położenie na mapie powiatu bełchatowskiego
Położenie na mapie gminy Zelów
51°27′38,214″N 19°13′14,466″E/51,460615 19,220685
Strona internetowa

Muzeum w Zelowie – Ośrodek Dokumentacji Dziejów Braci Czeskich – mieści się na specjalnie dla potrzeb muzealnych wyremontowanym i przystosowanym poddaszu kościoła ewangelicko-reformowanego w Zelowie, a także w jego zakrystii, która przystosowana została dla potrzeb archiwum, pracowni archiwalnej oraz biblioteki. Muzeum zbiera, konserwuje, przechowuje oraz eksponuje wszelkie ślady kultury duchowej i materialnej oraz zbiera dokumentację do historii dziejów Braci Czeskich.

Obecna działalność muzealna skoncentrowana jest przede wszystkim na organizacji i utrwalaniu podstaw merytorycznych, organizowaniu wystaw okresowych i stałych oraz na publikowaniu dotychczasowych badań nad interesującymi nas tematami. Młodzież szkolna często uczestniczy w lekcjach muzealnych, które są możliwością zapoznania się z ideałami czeskiej i polskiej reformacji.

Dyrektorem-założycielem Muzeum był do 2010 ks. Mirosław Jelinek. Kustoszami są dr Jacek Kriegseisen oraz mgr Dariusz Czwojdrak.

Archiwum muzealne

Unikatowym zespołem jest archiwum parafii ewangelicko-reformowanej w Zelowie, gdyż przetrwało ono bowiem II wojnę światową jako jedyne na ziemiach polskich dziewiętnastowieczne archiwum różnowiercze, oraz także dlatego, że dotyczy diasporalnej społeczności czeskiej i interesującego, jeśli chodzi o przemiany cywilizacyjne i społeczne, okresu.

Zespół zawiera 239 jednostek archiwalnych, w tym 71 ksiąg metrykalnych – w sumie 7,5 m b. akt. Bardzo wyraźny ślad w treści akt i w kształcie archiwum zostawili poszczególni proboszczowie, którzy w wielu wypadkach odgrywali w historii Zelowa bardzo znaczącą rolę – najlepszym przykładem może być postać wieloletniego proboszcza ks. Jana Mozesa.

Nad muzeum tym patronat przejął były prezydent Republiki Czeskiej Václav Havel.

Kartusze trumienne

W kościele ewangelicko-reformowanym w Zelowie zachował się także zespół kartuszy trumiennych, związanych pierwotnie z ceremoniałem pogrzebowym. Do lat powojennych zawieszone były na ścianach zakrystii kościoła. Ogółem zachowały się 64 kartusze trumienne; najstarszy z nich pochodzi z roku 1841, najmłodszy z 1964. Kartusze, podczas wystawienia trumny w kościele, nabite były na jeden z krótszych boków trumny, a po zakończeniu uroczystości pogrzebowych zawieszane były w kościele. W swoim pierwotnym przeznaczeniu były one użyte do identyfikacji zmarłego oraz ozdoby trumny. Wtórnej, pamiątkowej funkcji, nabrały z chwilą zawieszenia w zakrystii. Napisy na kartuszach są interesującym materiałem pomocniczym dla badań genealogicznych. Sytuacja w Zelowie jest w tej mierze idealna, gdyż zachowały się prawie w komplecie parafialne księgi metrykalne, będące podstawowym źródłem dla badań tego rodzaju. Wszystkie metalowe kartusze trumienne wykonane z są blachy stalowej, sztancowane i wycinane. Istnieje również grupa kartuszy wykonanych z kartonu, ale tłoczonych tą samą matrycą, która użyta została do tłoczenia blachy. Tła, napisy i ornamenty malowane są farbami olejnymi. Podobne kartusze zachowały się w wielu miejscowościach Polski, jednak nigdzie w aż tak dużym zespole.

Sala lekcyjna z czasów Jana Amosa Komeńskiego

Muzeum w Zelowie w 2003, rocznicę 200-lecia przybycia na te tereny potomków Braci Czeskich, otrzymało od Muzeum Komenského w Przerowie całe wyposażenie oraz pomoce dydaktyczne izby lekcyjnej z czasów Jana Amosa Komenskiego (XVII wiek), w warsztatach którego wszystkie jej elementy ekspozycji były sporządzone. Realizację projektu dr. Františka Hýbla przeprowadzili Ladislav Novák, Hana Holásková oraz Renata Skřebská.

Wystawy stałe

  • Śmierć w obrządku ewangelickim (zespół kartuszy trumiennych)
  • Sala lekcyjna z czasów Jana Amosa Komenskiego (XVII wiek)
  • Portrety Kompozytorów Polskich Waldemara Krygiera
  • Wystawy: V nouze o spaseni – Historia Husytyzmu i Braci Czeskich od zarania, Życie codzienne w Zelowie do 1939 r. w fotografii oraz Wczoraj, dziś i ... – 200 lat w Zelowie Parafii ewangelicko-reformowanej zawierające dokumenty oraz fotografie dotyczące:

Wystawy okolicznościowe

Godziny otwarcia

Zwiedzanie możliwe po uprzednim kontakcie telefonicznym. Wstęp do Muzeum jest bezpłatny.

Zobacz też

Bibliografia

  • E. Štěříková, Muzeum w Zelowie – Ośrodek Dokumentacji Dziejów Braci Czeskich, Zelów 2006

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.