Mełno – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Gruta.

Demografia

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 899 mieszkańców. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Gruta.

Położenie

Przez wieś przechodzi droga wojewódzka nr 538.

Historia

W tej miejscowości 27 września 1422 roku został zawarty pokój mełneński.

3 września 1939 roku oddziały niemieckie w czasie trwania kampanii wrześniowej prowadziły natarcie zdobywając Mełno i okoliczne przedmioty terenowe. Batalion II/67 pp ze wsparciem 81 kompanii czołgów rozpoznawczych TK wykonał kontratak na dwór i cukrownię Mełno, początkowo odnosząc sukces. Jednak ze względu na silny ogień niemieckiej broni maszynowej dalszy kontratak załamał się, nastąpiło wycofanie się sąsiednich batalionów z 14 pułku piechoty i 63 pułku piechoty, co zmusiło II baon do odwrotu. Ponownie poprowadzony kontratak II batalionu i batalionu I/14 pułku piechoty doprowadził do zdobycia dworu i cukrowni Mełno, a dalszy szturm na bagnety doprowadził do odzyskania terenu obok jeziora Mełno, a sam batalion poniósł znaczne straty osobowe. Po walkach batalion został wycofany do lasu Wronie. W zajętych rejonach pododdziały 67 pułku piechoty pozostały do wieczora 4 września.

Zabytki

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego. Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisany jest zespół pałacowy i folwarczny z pocz. XIX w., nr rej.: A/36/1-16 z 5.07.2001:

• pałac z 1855 roku - Emil Bieler (właściciel majątku) wybudował pałac. Kolejnym właścicielem pałacu został Hugo Bieler – syn Emila. Wybudował on cukrownię, która ruszyła w 1884 r. Za zasługi dla Prus otrzymał tytuł szlachecki. Aby podkreślić świetność rodu Hugo von Bieler zlecił ozdobić hall i jadalnię pałacu bogatymi dębowymi boazeriami z nowo nadanymi herbami, a u grudziądzkiego malarza zamówił obrazy olejne z pobliskimi zamkami krzyżackimi. Ostatnim dziedzicem Mełna był dr Egbert von Bieler, który opuścił majątek w styczniu 1945 r. Od 1950 r. aż po dzień dzisiejszy właścicielem pałacu jest Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut Badawaczy w Krakowie.
• folwark, 1855-1940: rządcówka, dom robotników folwarcznych (dec. laboratorium), 3 obory, stajnia, 3 stodoły, owczarnia, gorzelnia, magazyn, szopa na maszyny, dom ogrodnika, ogrodzenie z bramą
• park z ogrodami użytkowymi z pocz. XIX w., nr rej.: A/631 z 16.02.1987 i A/905 z 12.01.2006
• cmentarz rodowy rodziny Bielerów, poł. XIX, nr rej.: A/905 z 12.01.2006.

• grodzisko piastowskie z XI-XII wieku, spalone przez plemiona pruskie na początku XIII wieku.

Zobacz też

• Parafia Wniebowzięcia NMP w Grucie

Przypisy

Bibliografia

• Adam Stenzel: Pałace i dwory okolic Grudziądza. Grudziądz: 2008.brak strony w książce

Linki zewnętrzne

• Mełno w Toruńskim Serwisie Turystycznym
• Mełno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 254 .
• Melno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 316 .