Przylepka żałobna
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

misecznicowce

Rodzina

tarczownicowate

Rodzaj

przylepka

Gatunek

przylepka żałobna

Nazwa systematyczna
Melanelia stygia (Nyl.) Divakar, A. Crespo, Wedin & Essl.
Mycotaxon 7(1): 47 (1978)

Przylepka żałobna, tarczownica żałobna (Melanelia stygia (Nyl.) Divakar, A. Crespo, Wedin & Essl.) – gatunek grzybów z rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae). Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest do porostów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Montanelia, Parmeliaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten opisał w 1753 r. Karol Linneusz jako Lichen stygius. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1978 r. Theodore Lee Esslinger.

Synonimy nazwy naukowej:

  • Cetraria stygia (L.) Schaer. 1833
  • Cornicularia stygia (L.) Nyl. 1854
  • Imbricaria stygia (L.) DC. 1805
  • Imbricaria stygia (L.) DC. 1805 f. stygia
  • Lichen stygius L. 1753)
  • Lobaria stygia (L.) Hoffm. 1796
  • Parmelia stygia (L.) Ach. 1803
  • Parmelia stygia (L.) Ach. 1803) f. stygia
  • Parmelia stygia var. septentrionalis Lynge 1938
  • Parmelia stygia (L.) Ach. 1803 var. stygia
  • Squamaria stygia (L.) Hoffm. 1794

Nazwy polskie według W. Fałtynowicza.

Charakterystyka

Plecha

Listkowata, tworząca kolistą lub nieregularną, dość grubą plechę o średnicę do 10 cm. Największa plecha rosnąca w Norwegii na przedpolu lodowca miała średnicę 12 cm, i liczyła sobie około 240 lat. Górna powierzchnia plechy jest ciemna, ma barwę czarną, brązowoczarną, oliwkowobrązową, szaroczarną lub szarobrązową, jest gładka, miejscami pomarszczona i brodawkowata. Jest głęboko wcinana, składa się z odcinków o długości 1–2 cm i szerokości 1–1,5(2) mm. Odcinki te są kilkukrotnie i nieregularnie podzielone, ich brzegi stykają się, lub zachodzą na siebie. Są spłaszczone lub wypukłe, czasami niemal wałeczkowate i zazwyczaj mają podwinięte końce. Dolna powierzchnia plechy jest matowa, na środku czarna, na obwodzie brunatna. Występują na niej nieliczne, czarne chwytniki.

Rozmnażanie

Dość często na górnej powierzchni występują owocniki w postaci lekanorowych apotecjów o średnicy 2–8 mm. Mają karbowany lub brodawkowaty brzeżek i czarnobrunatne lub czarne tarczki. Powstają w nich jednokomórkowe, bezbarwne zarodniki o elipsoidalnym kształcie i rozmiarach 7,5–9.5 × 5–6 μm. W jednym worku powstaje po 8 zarodników. Dość licznie występują pyknidy. Mają duży i wystający otworek.

Występowanie i siedlisko

Przylepka żałobna występuje wyłącznie na półkuli północnej, ale jest tutaj szeroko rozprzestrzeniona, występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach. W Europie na północy sięga po północne wybrzeża Grenlandii i archipelag Svalbard na Morzu Arktycznym. W Polsce po II wojnie światowej w dokumentacji mykologicznej podawane są stanowiska tego gatunku wyłącznie w Karpatach i Sudetach. W wyższych partiach gór jest jeszcze dość często spotykana. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej.

W Polsce rośnie na skałach krzemianowych, w Ameryce Północnej także na pniach, gałęziach i gałązkach drzew.

Gatunki podobne

Na skałach rośnie kilka podobnych gatunków porostów liściastych, jednak morfologicznie można je dość łatwo odróżnić:

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum. [dostęp 2015-07-31]. (ang.).
  2. 1 2 3 Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. ↑ Species Fungorum. [dostęp 2015-07-31]. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  5. ↑ Geir Hestmark1, Olav Skogesal and Øystein Skullerud. Growth in the alpine saxicolous lichensAllantoparmelia alpicola and Melanelia stygia. Nova Hedvigia, maj 2004
  6. 1 2 3 Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2015-07-31].
  7. ↑ Dz.U. z 2014 r. poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.