Makaronezja (z gr. Μακάροι Νήσοι, Makároi Nēsoi, Wyspy Szczęśliwe, lub Μακάρων Νήσοι, Makárōn Nēsoi, Wyspy Szczęśliwych) – zbiorcze określenie kilkudziesięciu wulkanicznych wysp, w tym czterech dużych archipelagów, położonych na północno-wschodnim Atlantyku przy wybrzeżach Europy i Afryki.

W skład Makaronezji wchodzą:

• Wyspy Kanaryjskie (pow. 7493 km²; 2,12 mln mieszkańców) – należą do Hiszpanii.
• Wyspy Zielonego Przylądka (pow. 4033 km²; 517 tys. mieszkańców) – niepodległe, była kolonia portugalska.
• Azory (pow. 2346 km²; 245 tys. mieszkańców) – autonomiczny region Portugalii.
• Archipelag Madera (pow. 801 km²; 268 tys. mieszkańców) – należy do Portugalii, administracyjnie stanowi Region Autonomiczny Madery.
• Wyspy Selvagens (pow. 2,73 km²; niezamieszkane), leżące pomiędzy Wyspami Kanaryjskimi i Maderą – należą do Portugalii, wchodzą w skład Regionu Autonomicznego Madery.

Jej łączna powierzchnia wynosi 14 676 km², zamieszkuje ją 3,15 mln osób.

Region ten wydzielono ze względów geofizycznych i botanicznych, nazwa Makaronezja znajduje także zastosowanie w terminologii programów polityki regionalnej Unii Europejskiej na określenie obszaru objętego programem wsparcia Interreg III-B.

Niekiedy pojęciem biogeograficznym Makaronezji obejmuje się także fragmenty wybrzeży Afryki – w Mauretanii (lub od Sahary Zachodniej po rzekę Gambia; niekiedy dodając nawet południowo-zachodnie wybrzeże Portugalii).

Bibliografia

• Robert Machowski, Mariusz Rzętała. Teneryfa i La Gomera – wyspy przyrodniczych osobliwości dla geografów. „Z badań nad wpływem antropopresji na środowisko”. 12, s. 139–143, 2011. ISSN 1895-6785. [dostęp 2022-03-18].