Wężówka

Lygodium flexuosum
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

telomowe

Gromada

naczyniowe

Klasa

paprocie

Podklasa

paprotkowe

Rząd

szparnicowce

Rodzina

wężówkowate

Rodzaj

wężówka

Nazwa systematyczna
Lygodium O. Swartz
J. Bot. (Schrader) 1800(2): 7, 106. Oct-Dec 1801
Typ nomenklatoryczny

Lygodium scandens (Linnaeus) O. Swartz

Wężówka, lygodium (Lygodium Sw.) – rodzaj pnących paproci z monotypowej rodziny wężówkowate (Lygodiaceae) z rzędu szparnicowców (Schizaeales). Obejmuje 29 gatunków. Przedstawiciele występują w strefie międzyzwrotnikowej na całym świecie, nieliczne gatunki rosną w strefie umiarkowanej – w Japonii, Ameryce Północnej, na Nowej Zelandii i w południowej Afryce. Kilka gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne. Wężówka japońska i drobnolistna są na różnych obszarach poza swoim naturalnym zasięgiem uciążliwymi gatunkami inwazyjnymi.

Morfologia

Kłącze cienkie i owłosione, płoży się i wspina. Liście są złożone, naprzemiennie pierzaste. Rosną szybko i w ciągu życia osiągają znaczną długość – ponad 10 m, nawet do 30 m. Owijają się za pomocą osi na podporach i pokrywać mogą znaczne powierzchnie.

Systematyka

W obrębie rzędu szparnicowców (Schizaeales) rodzina Lygodiaceae stanowi klad bazalny – jest grupą siostrzaną dla rodzin: szparnicowate (Schizaeaceae) i splątkowatych (Anemiaceae). Rodzaj Lygodium bywa też włączany do rodziny szparnicowatych (do podrodziny Lygodioideae).

Wykaz gatunków
  • Lygodium altum (C.B.Clarke) Alderw.
  • Lygodium articulatum A.Rich.
  • Lygodium auriculatum (Willd.) Alston
  • Lygodium boivinii Kuhn
  • Lygodium borneense Alderw.
  • Lygodium circinnatum (Burm.f.) Sw. – wężówka krążkolistna, lygodium krążkolistne
  • Lygodium cubense Kunth
  • Lygodium dimorphum Copel.
  • Lygodium × fayae Jermy & T.G.Walker
  • Lygodium flexuosum (L.) Sw. – wężówka pogięta, lygodium pogięte
  • Lygodium heterodoxum Kunze
  • Lygodium hians E.Fourn.
  • Lygodium japonicum (Thunb.) Sw. – wężówka japońska, lygodium japońskie
  • Lygodium kerstenii Kuhn
  • Lygodium lanceolatum Desv.
  • Lygodium × lancetillanum L.D.Gómez
  • Lygodium longifolium (Willd.) Sw.
  • Lygodium merrillii Copel.
  • Lygodium microphyllum (Cav.) R.Br. – wężówka drobnolistna, lygodium drobnolistne
  • Lygodium oligostachyum (Willd.) Desv.
  • Lygodium palmatum (Bernh.) Sw. – wężówka palmiasta, lygodium palmiaste
  • Lygodium polystachyum Wall. ex T.Moore
  • Lygodium radiatum Prantl
  • Lygodium reticulatum Schkuhr
  • Lygodium salicifolium C.Presl
  • Lygodium smithianum C.Presl
  • Lygodium trifurcatum Baker
  • Lygodium venustum Sw.
  • Lygodium versteegii Christ
  • Lygodium volubile Sw. – wężówka wijąca, lygodium wijące
  • Lygodium yunnanense Ching

Zastosowanie

Ze względu na silny rozwój systemu korzeniowego rośliny wymagają uprawy w gruncie lub obszernych pojemnikach. Szybko i silnie rosnąc pokrywać mogą duże powierzchnie ażurowych podpór (owijają się na siatkach, rozpiętych drutach). Rozmnażane są przez podział kłącza w końcu zimy. Ze względu na odporność, w tym także na okresowe przesuszanie, najlepiej do upraw domowych nadaje się wężówka japońska i wężówka palmiasta.

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. 1 2 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
  3. 1 2 Lygodium. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. [dostęp 2011-02-02].
  4. ↑ Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900. (pol.).
  5. 1 2 3 4 5 Elżbieta Zenkteler: Paprocie. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, s. 114. ISBN 83-09-01604-2.
  6. 1 2 Lygodium Sw.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-12].
  7. 1 2 3 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-11]. (ang.).
  8. 1 2 Clifton E. Nauman: Lygodium. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-02-06]. (ang.).
  9. 1 2 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 35-36. ISBN 978-1842466346.
  10. ↑ Lygodium. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-02-02]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.