Prešovská kalvária – barokowy zespół budowli sakralnych wybudowany w XVIII wieku w Preszowie, na wzniesieniu znajdującym się na zachód od miasta. W przeszłości uważana za drugą najpiękniejszą kalwarię na terytorium Królestwa Węgier, po Kalwarii Bańsko-Szczawnickiej.

Historia

Inicjatorem budowy kalwarii w Preszowie było Towarzystwo Chrystusa Konającego założone na początku XVIII przez zakon jezuitów. Fundatorami było miasto oraz mieszczanie i okoliczna szlachta. Budowę kaplic rozpoczęto w 1720, kościół wybudowano w latach 1752–1753. Budową kościoła i kalwarii kierował jezuita František Perger (który również prowadził budowę kalwarii w Bańskiej Szczawnicy). W 1721 konsekrowano pierwszą kaplicę (Modlitwa Chrystusa na Górze Oliwnej). Większość zespołu powstała do 1769, kilka kaplic powstało w końcu XIX wieku.

Opis

W skład kompleksu wchodzą kaplice drogi krzyżowej, kaplica Świętych Schodów, kościół Świętego Krzyża i cmentarz. Kaplice wybudowane do 1769 wybudowane są w dwóch rzędach. Są to z jednej strony: Modlitwa Chrystusa na Górze Oliwnej, Chrystus przed Arcykapłanem, Biczowanie, Niesienie Krzyża (Jezus spotyka płaczące niewiasty), z drugiej strony: Ukrzyżowanie, Złożenie do Grobu, Zmartwychwstanie, Objawienie Apostołom (Niewierny Tomasz) i Wniebowstąpienie. Wraz z później wybudowanymi kaplicami i kościołem całość kalwarii obejmuje 14 stacji Drogi Krzyżowej.

Większość kaplic posiada podobny kształt architektoniczny, są niewielkie, z półkolisto zakończonym wejściem, nad którym umieszczony był herb fundatora. Wśród nich wyróżnia się kaplica Świętych Schodów, wybudowana w 1765 jako wyraz wdzięczności Karola Stanisława Radziwiłła za udzielenie mu azylu w Preszowie po przegranej bitwie pod Słonimem. Kaplica Świętych Schodów wzorowana była na kaplicy Sancta Scala w Rzymie na Lateranie. Wewnątrz znajduje się 28 stopni z miejscem na relikwie, na ołtarzu kaplicy znajduje się Pietà, a jej ściany ozdabiają malowane sceny autorstwa preszowskiego malarza Ondreja Trtiny. Na budynku jeszcze w 1896 r. widoczny był napis "Carolus Radziwiłł princeps Lithuaniae benefactor 1765" wraz z łacińsko-słowiańskim dopiskiem: "Sacri gradus - Svate Schodi".

W obrębie zespołu znajduje się również cmentarz, który początkowo miał być miejscem pochówków darczyńców kalwarii, a później chowano na nim także okolicznych mieszkańców.

Przypisy