Elaphomyces Nees (jeleniak) – rodzaj grzyba z rodziny jeleniakowatych (Elaphomycetaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji: Elaphomycetaceae, Eurotiales, Eurotiomycetidae, Eurotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi według Index Fungorum.

Synonimy naukowe: Ascoscleroderma Clémencet, Ceratogaster Corda, Ceraunium Wallr., Hypogaeum Pers., Lycoperdastrum Haller ex Kuntze, Phymatium Chevall.

Nazwa polska według B. Gumińskiej i W. Wojewody.

Charakterystyka

Grzyby podziemne, których owocniki rozwijają się i dojrzewają całkowicie pod powierzchnią ziemi. Zarodniki rozsiewane są przez zwierzęta po mechanicznym zniszczeniu owocników. W większości są grzybami mykoryzowymi współżyjącymi z takim gatunkami drzew jak: dąb (Quercus), buk (Fagus), leszczyna (Corylus), grab (Carpinus), topola (Populus), wierzba (Salix), lipa (Tilia) i sosna (Pinus). Często na ich owocnikach pasożytują grzyby zwane maczużnikami, zaliczane do rodzaju Tolypocladium.

Owocniki kulisto-bulwiaste. Okrywa gruba, przeważnie drobno brodawkowana. Wnętrze po dojrzeniu czarnobrązowe, jednorodne lub podzielone na duże komory, niemarmurkowate, pylasto się rozpadające. Zarodniki: Ciemnobrązowe, okrągławe, kolczaste (kolce wygięte, długości do 4 μm). Worki okrągławo-gruszkowate, 3-8 zarodnikowe.

Gatunki występujące w Polsce

• Elaphomyces aculeatus Vittad. 1831
• Elaphomyces anthracinus Vittad. 1831
• Elaphomyces asperulus Vittad. 1831 – jeleniak szorstki
• Elaphomyces cyanosporus Tul. & C. Tul. 1851
• Elaphomyces decipiens Vittad. 1831
• Elaphomyces granulatus Fr. 1829 – jeleniak sarni
• Elaphomyces leveillei Tul. & C. Tul. 1841
• Elaphomyces maculatus Vittad. 1831
• Elaphomyces muricatus Fr. 1829 – jeleniak myszaty
• Elaphomyces papillatus Vittad. 1831
• Elaphomyces quercicola Ławryn., A. Paz & Lavoise 2017

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Nazwy polskie według B. Gumińskiej i W. Wojewody. Wykaz gatunków według internetowej listy oraz Czerwonej listy.

Przypisy