Istota czarna (łac. substantia nigra) – szeroka blaszka istoty szarej mózgowia, rozmieszczona obustronnie bezpośrednio za odnogami mózgu (crura cerebri). Stanowi część śródmózgowia (mesencephalon). Na przekroju świeżego mózgu ma charakterystyczną, ciemnobrązową barwę, której zawdzięcza nazwę.

Funkcją istoty czarnej jest koordynacja ruchów mimowolnych i ruchów szybkich. Uszkodzenie części zbitej istoty czarnej, w której znajdują się perikariony neuronów dopaminergicznych, jest podstawowym czynnikiem patogenezy parkinsonizmu.

Stereotaktyczne przeszczepy tkankowe istoty czarnej są eksperymentalną metodą leczenia choroby Parkinsona.

Przypisy