Sułtanat Ifatu
سلطنة عفت
1285-1403/1415
Język urzędowy

somalijski, harari, arabski, afar, argobba

Stolica

Zajla, następnie Harar

Ustrój polityczny

monarchia

Typ państwa

sułtanat

Pierwszy władca

Umar Uelasma

Ostatni władca

Sa'ad ad-Din II

Powierzchnia
 • całkowita


120 tys. km²

Waluta

dinar i dirham

Aneksja przez Cesarstwo Etiopii

1403 lub 1415

Religia dominująca

islam

Sułtanat Ifatu (arab. سلطنة عفت) – państwo sunnickie istniejące od roku 1285 do 1403 lub do 1415, położone na terenach dzisiejszej Etiopii, Erytrei, Dżibuti i nieuznawanego Somalilandu. Ifat był rządzony przez dynastię Uelasma; według etiopskiego historyka Asmy Giyorgisa, członkowie tej dynastii posługiwali się językiem arabskim. W arabskich tekstach Ifat jest wspominany jako Wafāt (وافات) lub Awfāt (عوفات).

Żyjący w XIV wieku syryjski historyk Ibn Fadlallah al-Umari podał, że Ifat mógł mieć powierzchnię około 120 tys. km², natomiast Richard Pankhurst uznał te dane za zawyżone.

Podczas około 130-letniej historii państwa, Ifat był okresowo podporządkowany pogańskiemu Królestwu Damot oraz chrześcijańskiemu Cesarstwu Etiopii, dla którego Ifat stanowił poważne zagrożenie.

Lokalizacja

Granice państwa rozciągały się od wulkanu Zuqualla do miasta portowego Zajla, będącego jednocześnie stolicą Ifatu.

Południowa i wschodnia granica Ifatu opierała się na rzece Auasz, zachodnia znajdowała się na wschód od rzeku Dżamma, północna natomiast opierała się na rzekach Adabaj i Mofar.

W granice Ifatu wchodziły regiony jak Fatagar, Dawaro i Bale. Położona bezpośrednio nad Zatoką Adeńską pierwsza stolica państwa, Zajla, była wówczas ważnym miastem portowym, do którego prowadził ważny szlak handlowy, oraz jednym z ważniejszych ośrodków islamu na terenie Rogu Afryki. Sam Ifat był na tym terenie najbardziej wysuniętym na północ państwem muzułmańskim, będący również buforem między państwami chrześcijańskimi a muzułmańskimi.

Historia

Konflikt z Etiopią

Konflikt ten był poprzedzony sporem wywołanym przez mameluckiego sułtana Al-Nasira Muhammada, prowadzącego politykę prześladowania Koptów; etiopski cesarz Amde Tsyjon I wysłał do Egiptu posłańca w celu powiadomienia sułtana, że w przypadku kontynuowania tej polityki, Etiopia rozpocznie prześladowania ludności muzułmańskiej.

W wyniku tego sporu, sułtan Ifatu Hak ad-Din I wypowiedział wojnę Etiopii; wojska ifackie zaatakowały region Amhary, gdzie spaliły znajdujące się kościoły oraz zmusiły ludność do zrzeczenia się chrześcijaństwa. W odpowiedzi wojska etiopskie zaatakowały zamieszkiwaną głównie przez ludność muzułmańską Szewę.

Według chrześcijańskich kronik, siły ifackie dowodzone przez syna sułtana, Dadadera Hak ad-Dina, stoczyły na południu regionu Marra Biete bitwę z wojskami etiopskimi dowodzonymi przez cesarza Amde Tsyjona I; mimo, że siły Ifatu były w stanie otoczyć Etiopczyków, zostały one pokonane, a ich dowódca zginął w tej bitwie.

Próba przejęcia władzy w Etiopii przez Sabra ad-Dina I

W roku 1322 sułtan Ifatu Sabr ad-Din I planował przejąć władzę w Etiopii z zamiarem jej islamizacji poprzez przymusowe nawracanie etiopskich chrześcijan na islam oraz stawianie meczetów w miejsce kościołów; w planach również było mianowanie cesarza Amde Tsyjona I na namiestnika jednego z etiopskich prowincji w przypadku jego przejścia na islam.

W celu realizacji swojego planu, sułtan podzielił swoją armię na trzy części; pierwsza została wysłana na północny zachód w celu ataku na Amharę, druga na region Angot znajdujący się na północy, trzecia byładowodzona przez samego sułtana, który wraz ze swoimi siłami wyruszył na znajdującą się na zachodzie Szewę. By zmobilizować swoich żołnierzy, sułtan obdarował ich złotem, srebrem oraz szatami; okazało się to bezskuteczne, wielu żołnierzy postanowiło nie brać udziału w walce z powodu niekorzystnego, suchego klimatu. Wojska etiopskie zajęły oraz spustoszyły Zajlę oraz odniosły zdecydowane zwycięstwo nad siłami Ifatu, następnie zniszczyli jeden z ifackich obozów wojskowych.

Po porażkach armii, Sabr ad-Din zaproponował stronie etiopskiej pokój, który został jednak odrzucony; w konsekwencji sułtan się poddał. Na dworze cesarza Etiopii zabiegano o karę śmierci dla ifackiego władcy, który ostatecznie został uwięziony. Uważano, że działania wojenne Sabra ad-Dina miały charakter dżihadu.

W Ifacie wybuchły bunty przeciwko Amde Tsyjonowi I, które zostały stłumione przez wojska etiopskie.

Podczas panowania w Ifacie Haka ad-Dina II (1366-1376) przeniesiono stolicę z Zajli do Hararu. Sułtan w latach 1370-1376 stoczył ponad dwadzieścia bitew z wojskami etopiskimi; sam zginął w trakcie jednej z nich.

Upadek państwa

W 1376 roku nowym sułtanem Ifatu został Sa'ad ad-Din II, brat Haka ad-Dina; kontynuował on ataki na Etiopię. Siły ifackie zostały ostatecznie pokonane na początku XV wieku w okolicy regionu Hararu. Sam sułtan opuścił walkę oraz wycofywał się w kierunku Zajli; na południu tego miasta został zabity przez ścigających go etiopskich żołnierzy.

Rok śmierci ostatniego sułtana oraz upadku Ifatu nie jest pewny. Według egipskiego średniowiecznego historyka Al-Makriziego, wydarzenia te miały miejsca w 1403 roku, za panowania Dawida I na etiopskim tronie; jego wojska miały również splądrować Zajlę. Brytyjski islamoznawca John Spencer Trimingham podał rok 1415, cesarzem Etiopii był wówczas Izaak.

Wojsko

Ifat miał dysponować siłami 20 tys. żołnierzy piechoty oraz 15 tys. żołnierzy kawalerii. Na strukturę etniczną armii składali się głównie Argobbowie oraz Somalowie.

Struktura etniczna

Według izraelskiego historyka Nehemii Levtziona, na strukturę etniczną Ifatu składały się grupy etniczne, jak Somalowie, Afarowie, Wardżihowie, Hararowie, Argobbowie i Harlowie; pierwsze trzy podane grupy etniczne przeszły na islam w XIII wieku.

Władcy Ifatu

Władca Okres panowania
od do
Umar Uelasma 1285 1304
Baziwi (lub Jaziwi) 1304 1321
Hak ad-Din I 1321 1328
Husajn 1328 1330
Nasr I 1330 1331
Al-Mansur 1331 1335
Dżamal ad-Din 1335 1337
Abud 1337 1343
Zubair 1343 1344
Ma’at Lajla 1344 1352
Sabr ad-Din 1352 1354
Kat-’Ali ibn Sabir ad-Din 1354 1360
Ahmad Harbi Ar’ed 1360 1366
Hak ad-Din II 1366 1373
Sa’ad ad-Din 1373 1415

Przypisy

  1. ↑ Zakeria 1991 ↓, s. 23-46.
  2. 1 2 Ifat. concise.britannica.com. [dostęp 2007-03-14]. (ang.).
  3. ↑ Silva 2009 ↓.
  4. 1 2 3 4 5 Ifat, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2023-01-31] (ang.).
  5. ↑ Melton, Baumann ↓, s. 2663.
  6. ↑ Jalata ↓, s. 3-4.
  7. ↑ Ullendorff 1966 ↓, s. 601.
  8. ↑ Østebø 2011 ↓, s. 56-57.
  9. ↑ Pankhurst 1997 ↓, s. 39.
  10. 1 2 Shinn, Ofcansky 2013 ↓, s. 225.
  11. ↑ Ifat, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2023-01-05].
  12. ↑ Giyorgis 1999 ↓, s. 257.
  13. ↑ Trimingham 1952 ↓, s. 58.
  14. ↑ أوفات. arab-ency.com. [dostęp 2015-06-06]. (arab.).
  15. ↑ Pankhurst 1997 ↓, s. 46.
  16. 1 2 Ethiopia Growth of Regional Muslim States. workmall.com, 1991. (ang.).
  17. 1 2 Growth of Regional Muslim States. countrystudies.us. (ang.).
  18. ↑ Arabic Inscriptions in Southern Ethiopia. cambridge.org, 2015-01-02. (ang.).
  19. 1 2 Gieorgij Giennadziewicz Cypkin(Георгий Геннадьевич Цыпкин): ЙИФА́Т. bigenc.ru. (ros.).
  20. ↑ Huntingford 1989 ↓, s. 76.
  21. ↑ Somalija. enciklopedija.hr. (chorw.).
  22. ↑ Wielka Encyklopedia Radziecka 1986 ↓, s. 596.
  23. ↑ Tamrat 1972 ↓, s. 83-84.
  24. 1 2 3 Triminghan 1952 ↓, s. 70-71.
  25. ↑ Pankhurst 1997 ↓, s. 40.
  26. 1 2 Pankhurst 1997 ↓, s. 41.
  27. ↑ Pankhurst 1967 ↓, s. 15.
  28. 1 2 3 4 Pankhurst 1997 ↓, s. 43.
  29. ↑ Pankhurst 1967 ↓, s. 16.
  30. 1 2 Pankhurst 1997 ↓, s. 44.
  31. ↑ The Cambridge History of Africa 1975 ↓, s. 150.
  32. ↑ Pankhurst 1997 ↓, s. 49-50.
  33. ↑ Fage 1975 ↓, s. 154.
  34. ↑ Pankhurst 1997 ↓, s. 50-52.
  35. ↑ Wagner 1991 ↓, s. 376-386.
  36. ↑ Trimingham 1952 ↓, s. 74.
  37. ↑ Encyclopedia of African History and Culture ↓, s. 138.
  38. ↑ Mohammed Hassen: THE OROMO OF ETHIOPIA, 1500-1850 : WITH SPECIAL EMPHASIS ON THE GIBE REGION. eprints.soas.ac.uk, 1983. (ang.).
  39. ↑ Levtzion 2000 ↓, s. 228.
  40. ↑ East Africa. my.raex.com. [dostęp 2009-08-28]. (ang.).

Bibliografia

  • Asafa Jalata, State Crises, Globalisation, And National Movements In North-east Africa.
  • John Gordon Melton, Martin Baumann, Religions of the World, Second Edition: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices.
  • John Spencer Trimingham, Islam in Ethiopia, 1952, ISBN 978-1-136-97022-1.
  • Edward Ullendorff, The Glorious Victories of 'Amda Ṣeyon, King of Ethiopia, 1966, DOI: 10.1017/S0041977X00073432, JSTOR: 611476.
  • Richard Pankhurst, The Ethiopian Royal Chronicles, 1967.
  • Taddesse Tamrat, Church and State in Ethiopia (1270–1527), 1972.
  • The Cambridge History of Africa, 1975, ISBN 978-0-521-20981-6.
  • John Donnely Fage, The Cambridge History of Africa: From c. 500 B.C. to A.D. 1050, 1975, ISBN 978-0-521-20981-6.
  • Wielka Encyklopedia Radziecka: Африка: энциклопедический словарь. T. 1. 1986.
  • George Wynn Brereton Huntingford, The historical geography of Ethiopia from the first century AD to 1704, 1989.
  • Ahmed Zakeria, Harari Coins: A Preliminary Survey, 1991, JSTOR: 41965992.
  • Ewald Wagner, The Genealogy of the later Walashma' Sultans of Adal and Harar, wyd. 2, t. 141, 1991.
  • Richard Pankhurst, The Ethiopian Borderlands: Essays in Regional History from Ancient Times to the End of the 18th Century, 1997, ISBN 978-0-932415-19-6.
  • Asma Giyorgis, Aṣma Giyorgis and his work: history of the Gāllā and the kingdom of Šawā, 1999, ISBN 978-3-515-03716-7.
  • Nehemia Levtzion, The History of Islam in Africa, 2000.
  • Encyclopedia of African History and Culture, t. 3, 2005, ISBN 0-8160-5271-9.
  • Alberto da Costa Silva, A Enxada e a Lança - A África Antes dos Portugueses, 2009, ISBN 978-85-209-3947-5.
  • Terje Østebø, Localising Salafism Religious Change Among Oromo Muslims in Bale, Ethiopia, 2011, ISBN 978-90-04-18478-7.
  • David Hamilton Shinn, Thomas P. Ofcansky, Historical Dictionary of Ethiopia, 2013.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.