Soplówka jodłowa
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

gołąbkowce

Rodzina

soplówkowate

Rodzaj

Hericium

Gatunek

soplówka jodłowa

Nazwa systematyczna
Hericium flagellum (Scop.) Pers.
Comm. fung. clav. (Lipsiae): 25 (1797)

Soplówka jodłowa (Hericium flagellum (Scop.) Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny soplówkowatych (Hericiaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hericium, Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli, nadając mu nazwę Manina flagellum. Obecną nazwę nadał mu Christiaan Hendrik Persoon w 1797 r. Ma 11 synonimów. Niektóre z nich:

  • Hericium alpestre Pers. 1825
  • Clavicorona reisneri (Velen.) Corner 1958
  • Dryodon alpestris (Pers.) Pilát 1931
  • Hericium abietis f. alpestre (Pers.) D. Hall & D.E. Stuntz 1971
  • Hericium alpestre f. caucasicum (Singer) Nikol. 1950
  • Hericium caucasicum Singer 1929.

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r.

Morfologia

Owocnik

Ma nieregularnie kulisty lub bryłowaty kształt i osiąga długość do kilkudziesięciu cm. Początkowo jest biały, później kremowy, w końcu ochrowy. Do podłoża przyrasta trzonem, z którego wyrastają liczne i wielokrotnie rozgałęziające się gałązki, zakończone pęczkiem cienkich, długich i zwisających igiełek.

Miąższ

Elastyczny i miękki, o nieprzyjemnym zapachu, ale w smaku łagodny.

Cechy mikroskopowe

Strzępki ze sprzążkami, bezbarwne, u niektórych okazów amyloidalne. Występują w nich żółtawe, oleiste gleocystydy. Podstawki zgrubiałe, 4-zarodnikowe, o rozmiarach 20-25 × 4-6 µm. Zarodniki o kształcie od szerokoelipsoidalnego do mniej więcej kolistego, grubościenne, przejrzyste, o powierzchni gładkiej lub drobno punktowanej, niektóre z kroplami. Rozmiar 6–7 × 4,5–5,5 µm. Są amyloidalne.

Występowanie i siedlisko

Podano stanowiska soplówki jodłowej w niektórych krajach Europy, we wschodniej części Kanady, w Korei i Japonii. W Polsce występuje głównie na południu. Do 2020 r. podano ponad 190 jej stanowisk. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – zagrożony wyginięciem, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Szwajcarii, Niemczech, Anglii, Finlandii. W latach 1983–2014 podlaegała ochronie ścisłej, od 2014 r. objęta jest ochroną częściową grzybów.

Występuje w lasach iglastych i mieszanych na jodle pospolitej. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października. W Europie zasięg jej występowania pokrywa się mniej więcej z zasięgiem występowania jodły pospolitej. Stwierdzono występowanie w Polsce, Belgii, Francji, Holandii, Rumunii, Bułgarii, Włoszech i Ukrainie.

Spotkać ją można głównie w lasach górskich, na wilgotnych miejscach. Owocniki wyrastają na martwych, przewróconych lub stojących pniach drzew i tylko na grubszym drewnie o pewnej minimalnej średnicy.

Znaczenie

Saprotrof. Młode owocniki są jadalne, ale jest grzybem rzadkim, wymierającym i prawnie chronionym, więc obowiązuje zakaz zbierania. Ponadto nie jest smaczny.

Gatunki podobne

  • Bardzo podobna jest soplówka bukowa (Hericium coralloides), która rośnie głównie na buku, rzadziej na brzozie brodawkowatej i topoli osice. Zasadnicza różnica w budowie polega na tym, że u soplówki jodłowej brak jest igiełek na gałązkach, są one skupione w pęczki na końcu gałązki. Są zwisające, dłuższe niż u soplówki bukowej, i mają ostre końce. Ponadto zarodniki soplówki jodłowej są większe od zarodników soplówki bukowej,
  • Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) ma owocnik też porośnięty zwisającymi igiełkami, ale nie rozgałęzionymi.

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2023-04-03] (ang.).
  2. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-09-20] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1.
  4. 1 2 3 4 Soplówka jodłowa [online], Atlas grzybów Polski [dostęp 2013-10-15].
  5. 1 2 Hericium alpestre [online], Mycobank [dostęp 2015-01-12].
  6. 1 2 3 Występowanie przedstawicieli rodzaju Hericium we Włoszech [online] [dostęp 2013-10-18].
  7. ↑ Występowanie soplówki jodłowej na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2013-10-15] (ang.).
  8. 1 2 Anna Kujawa, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, Izabela L. Kałucka (red.), Grzyby chronione Polski. Rozmieszczenie, zagrożenia, rekomendacje ochronne, Poznań: Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk, 2020, ISBN 978-83-938379-8-4.
  9. ↑ Zbigniew Mirek i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5.
  10. ↑ Dz.U. z 2014 r. poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.
  11. ↑ Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1.
  12. 1 2 3 Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, ISBN 978-83-258-0588-3.
  13. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, ISBN 83-09-00714-0.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.