| królewna duńska | |
| Jako żona | |
|---|---|
| Dane biograficzne | |
| Dynastia |
Skjoldungowie |
| Data urodzenia | |
| Data śmierci | |
| Ojciec | |
| Mąż | |
| Dzieci | |
Gyda, Gytha (duń. Gyda Svendsdatter) – królewna duńska, córka króla Danii, Anglii i Norwegii – Swena Widłobrodego.
Pochodziła z dynastii Skjoldungów, wywodzącej się od Gorma Starego i Tyry Danebod. Najprawdopodobniej była przyrodnią siostrą króla Anglii – Knuta Wielkiego – oraz żoną odsuniętego od władzy jarla regionu Lade – Eryka Håkonssona, który dowodził wojskami szwedzkimi w bitwie pod Svold (znanej też jako bitwa w Øresundzie).
W najnowszej historiografii historyczność Gydy jest podawana w wątpliwość.
Życiorys
Pochodzenie
Gyda była najprawdopodobniej córką króla Danii Swena Widłobrodego i wnuczką Haralda Sinozębego. Tożsamość jej matki nie jest pewna. Z imienia znana jest tylko jedna żona Swena Widłobrodego – Sygryda Storråda. Jednak nie była ona matką Gydy, gdyż Swen poślubił ją dopiero około 996, podczas gdy już około 997 Gyda wyszła za mąż. Przypuszcza się, że matką Gydy była pierwsza, nieznana z imienia żona Swena bądź też jego nałożnica. Według jednej z hipotez matką mogła być niejaka Gunhilda, prawdopodobnie obodryckiego pochodzenia.
Gyda była zapewne przyrodnią siostrą króla Anglii Kanuta Wielkiego, króla Danii Haralda, Estrydy i Świętosławy.
Małżeństwo z jarlem Erykiem
Fakt zawarcia małżeństwa Gydy i jarla Eryka odnotował pod rokiem 996 Snorri Sturluson w pochodzącej z XIII wieku Sadze o królu Olafie Tryggvasonie. Rok ślubu podany przez Sturlusona budzi wątpliwości w historiografii. Przyjmuje się, że doszło do niego między 995 a 1000, najprawdopodobniej około 997. Eryk z Lade był nieślubnym synem króla Norwegii Haakona Sigurdssona z nieznanej bliżej nałożnicy. W 995 po śmierci swego ojca został odsunięty od władzy przez Olafa Tryggvasona i wraz z bratem Swenem udał się do Szwecji, a rok później do Danii. Tam zawarł związek małżeński z Gydą i stał się sojusznikiem króla Danii Swena Widłobrodego w walce z Olafem Tryggvasonem. Eryk miał również poparcie króla Szwecji Olafa Skötkonunga, który był szwagrem jego brata Swena. W 1000 roku z pomocą Swena i Olafa, w imieniu którego dowodził wojskami szwedzkimi, pokonał Trygvgasona w bitwie w Øresundzie. Zmarł najprawdopodobniej około 1023 roku.
Dalsze losy żony Eryka, Gydy, jak również data jej śmierci, nie są znane.
Potomkowie
Według Snorriego Sturlusona rok po ślubie Gydy i Eryka urodził się ich syn Haakon. Zgodnie z jego relacją Haakon miał przyjść na świat w 997, jednak historycy przesuwają datę jego narodzin na czas około 998. Był on jedynym dzieckiem z tego małżeństwa. Około 1016 opuścił Norwegię po tym, jak został pojmany przez króla Olafa II. Udał się do Anglii, gdzie znalazł schronienie u króla Kanuta Wielkiego. W 1029 poślubił siostrzenicę Kanuta – Gunhildę, będącą córką księcia słowiańskiego, Wrytgeorna, i prawdopodobnie Świętosławy. W 1029 lub 1030, utonął wracając z Anglii do Norwegii. Miał córkę Botyldę, żonę jarla duńskiego Ulfa, na której wygasł ród z Lade.
Kwestia historyczności
W najnowszej historiografii pojawiły się wątpliwości co do historyczności królewny Gydy. Przypuszcza się, iż jej postać mogła zostać stworzona przez autorów sag w celu uzasadnienia sojuszu Swena Widłobrodego z synami jarla Haakona Sigurdssona.
Drzewo genealogiczne rodziny Gydy
| Tofa obodrycka lub Gunhilda | Harald Sinozęby | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Gunhilda obodrycka? | Swen Widłobrody | Sygryda Storråda | Haakon | Thyra | Gunhilda | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Gyda | Eryk z Lade | Kanut Wielki | Harald | Świętosława (żona Wyrtgeorna?) | Estryda Małgorzata | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Haakon Eiriksson | Gunhilda | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Botylda | Ulf | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- 1 2 Oswald Balzer: Genealogia Piastów. Kraków: 2005, s. 96. Jakub Morawiec nazywa Gydę siostrą Swena Widłobrodego, zob. Jakub Morawiec: Kilka uwag dotyczących okoliczności i przebiegu bitwy w Øresundzie w 1000 roku. Katowice: 2004, s. 27, przyp. 60.
- 1 2 Jakub Morawiec: Knut Wielki. Kraków: 2013, s. 89.
- ↑ Kazimierz Jasiński: Rodowód pierwszych Piastów. Poznań: 2004, s. 99.
- ↑ Hipotezę o pierwszej żonie Swena Gunhildzie Słowiance wysunął już Oswald Balzer: Genealogia Piastów. Kraków: 2005, s. 96, 102., zaś Jakub Morawiec: Knut Wielki. Kraków: 2013, s. 88. dodał do niej teorię, iż mogła ona pochodzić z dynastii obodryckiej.
- ↑ Jakub Morawiec: Knut Wielki. Kraków: 2013, s. 88–89.
- ↑ Snorri Sturluson: King Olaf Tryggvason's Saga: Part III.
- ↑ Margaret Ashdown: English and Norse documents: relating to the reign of Ethelred the Unready. 1930, s. 224.
- 1 2 Ian N. Wood, G. A. Loud, John Taylor: Church and chronicle in the Middle Ages: essays presented to John Taylor. 1991, s. 36.
- 1 2 Ch. Cawley: Ród jarlów z Lade.
- ↑ Jakub Morawiec: Knut Wielki. Kraków: 2013, s. 52–53.
- ↑ Informacje o roli Eryka w bitwie w Øresundzie, zobacz: Jakub Morawiec: Kilka uwag dotyczących okoliczności i przebiegu bitwy w Øresundzie w 1000 roku. Katowice: 2004, s. 17–31.
- ↑ Jakub Morawiec: Knut Wielki. Kraków: 2013, s. 138.
- ↑ Rafał T. Prinke: Świętosława, Sygryda, Gunhilda. Tożsamość córki Mieszka I i jej skandynawskie związki. Poznań–Warszawa: 2004, s. 102.
- ↑ Jakub Morawiec: Knut Wielki. Kraków: 2013, s. 286.
- ↑ W drzewie wymieniono tylko najważniejsze postaci. Małżeństwa niektórych członków dynastii zostały opuszczone.
Bibliografia
- Źródła pierwotne
- Sturluson S., King Olaf Trygvason's Saga: Part III, Online Medieval and Classical Library.
- Źródła wtórne
- Ashdown M., English and Norse documents: relating to the reign of Ethelred the Unready, 1930, s. 224.
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Jan Tęgowski, Kraków: Avalon, 2005, s. 89–102, ISBN 83-918497-0-8, OCLC 836274542.
- Cawley Ch., Ród jarlów z Lade, [w:] Medieval Lands [dostęp 2013-07-05].
- Cawley Ch., Skjoldungowie, [w:] Medieval Lands [dostęp 2013-07-05].
- Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Tomasz Jurek, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2004, s. 99, ISBN 83-7063-409-5, OCLC 749281671.
- Morawiec J., Kilka uwag dotyczących okoliczności i przebiegu bitwy w Øresundzie w 1000 roku [w:] I. Panic, J. Sperka (red.) Średniowiecze polskie i powszechne. Tom 3, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2004, ISBN 83-226-1377-6, s. 17–31.
- Morawiec J., Knut Wielki. Król Anglii, Danii i Norwegii (ok. 995–1035), Wydawnictwo Avalon, Kraków 2013, ISBN 978-83-7730-070-1.
- Prinke R. T., Świętosława, Sygryda, Gunhilda. Tożsamość córki Mieszka I i jej skandynawskie związki, [w:] Roczniki Historyczne, t. LXX (2004), Poznań–Warszawa 2004, ISBN 83-7063-429-X, s. 102.
- Wood I. N., Loud G. A., Taylor J., Church and chronicle in the Middle Ages: essays presented to John Taylor, 1991, s. 36.