Gminy Portugalii – Portugalia jest podzielona na 308 gmin (port. municípios, concelhos): 278 z nich zlokalizowanych jest w kontynentalnej Portugalii, 19 – na Azorach i 11 – na Maderze. Zazwyczaj nazwa gminy jest taka sama jak największego lub historycznie najważniejszego miasta. Gmina jest zwykle znacznie większa od miasta, któremu zawdzięcza nazwę.
Historia i podział
Gmina to najbardziej stały sposób podziału administracyjnego Portugalii od czasu założenia kraju w XII wieku. Swój początek mają one w foralu, dokumencie wystawianym przez króla, który nadawał przywileje miasta lub regionu. Obecny podział administracyjny Portugalii pochodzi z XIX wieku.
Każda portugalska gmina podzielona jest na sołectwa (port. freguesias). Gminy znajdujące się na północy kraju zwykle dzielą się na większą liczbę sołectw. Sześć gmin składa się tylko z jednego sołectwa, a najwięcej, 86 sołectw znajduje się na terenie gminy Barcelos.
Od czasu wprowadzenia demokratycznych rządów lokalnych w 1976 roku, po rewolucji goździków w kwietniu 1974 roku, w portugalskich gminach rządy sprawowano w systemie bikameralnym. Organem wykonawczym jest urząd gminy (port. Câmara Municipal), w skład której wchodzi prezydent gminy oraz radni, których liczba jest proporcjonalna do liczby ludności gminy. Z kolei w skład rady gminy (port. Assembleia Municipal) wchodzą prezydenci wszystkich sołectw, które są częścią gminy oraz bezpośrednio wybrani deputowani, których liczba równa jest co najmniej liczbie prezydentów powiększonej o jeden. Sołectwa administrowane są przez zgromadzenie sołectw.
Największe gminy umieszczone są na obszarach wiejskich, gdzie własnością dominującą są latyfundia, tak jak w: Beja, Évora lub Portalegre na południu, a także w mniej zaludnionych terenach górzystych, jak np. Bragança czy Castelo Branco.
Najbardziej zaludnione gminy znajdują się w pobliżu morza, głównie w okręgach metropolitarnych: Lizbony, Porto i Bragi. Najmniej zaludnione gminy znajdują się w regionach znajdujących się wewnątrz kraju, jak np. Alentejo czy Trás-os-Montes. Na tych samych obszarach znajdują się także gminy o najmniejszej gęstości zaludnienia.
Liczba gmin w poszczególnych dystryktach i regionach autonomicznych
| Dystrykt | Liczba gmin |
|---|---|
| Aveiro | |
| Beja | |
| Braga | |
| Bragança | |
| Coimbra | |
| Castelo Branco | |
| Évora | |
| Faro | |
| Guarda | |
| Leiria | |
| Lizbona | |
| Portalegre | |
| Porto | |
| Santarém | |
| Setúbal | |
| Viana do Castelo | |
| Vila Real | |
| Viseu | |
| Azory | |
| Madera |
Gminy według dystryktów i regionów autonomicznych
Aveiro
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Beja
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Braga
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bragança
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Castelo Branco
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Coimbra
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Évora
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Faro
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Guarda
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Leiria
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lizbona
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Portalegre
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Porto
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Santarém
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Setúbal
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Viana do Castelo
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Vila Real
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Viseu
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Azory
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Madera
| Herb | Gmina | Powierzchnia w km² | Miejsce | Liczba ludności | Miejsce | Gęstość zaludnienia | Miejsce | Liczba sołectw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Mapy
- Gminy i partie rządące
- Dystrykty i regiony
- 20 największych i 20 najmniejszych gmin
- 20 najbardziej zaludnionych i 20 najmniej zaludnionych gmin
- 20 gmin z największą i 20 gmin z najmniejszą gęstością zaludnienia
Bibliografia
- A ANMP – Associação Nacional de Municípios Portugueses. s. anmp.pt. [dostęp 2008-05-04]. (port.).
- Censos 2001: Resultados Provisórios. s. ine.pt. [dostęp 2008-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-05)]. (port.).
- Freguesias de Portugal. s. freguesiasdeportugal.com. [dostęp 2008-05-04]. (port.).
- Portal do Instituto Nacional de Estatística. s. ine.pt. [dostęp 2008-05-04]. (port.).
- STAPE. kopia w Internet Archive. s. stape.pt. [dostęp 2008-05-04]. (port.).