Borowa – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie rzeszowskim.

Siedziba gminy to Borowa.

Według danych z 30 czerwca 2005 gminę zamieszkiwało 5619 osób.

Historia

Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z mezolitu, zaś w materiałach piśmiennych Borowa wzmiankowana była po raz pierwszy w roku 1257, kiedy to panujący w dzielnicy Małopolska krakowski i sandomierski książę Bolesław V Wstydliwy podarował tę wieś klaryskom z klasztoru w Zawichoście. W 1338 roku została utworzona parafia w Borowej. W XV wieku właścicielami wsi byli kolejno Jan Cebrowski herbu Ołobok, a od 1506 roku Feliks Borowski z rodu Skarbków. Ta rodzina władała Borową przez trzy wieki. Obecny kościół, który był pierwotnie drewnianą świątynią pod wezwaniem Św. Jakuba, został wzniesiony z fundacji właścicielki Józefy Skarbek – Borowskiej w 1893 roku. Pierwsza wzmianka o szkole parafialnej pochodzi z 1595 roku. Rozwój osadnictwa na obszarze gminy Borowa do połowy XVII wieku był zróżnicowany, co uzależnione było w dużym stopniu od przebiegu szlaku handlowego, biegnącego doliną Wisłoki, i łączącego Sandomierz i Wiślicę z Węgrami. Z dziejów Borowej dowiadujemy się, że obszar ten był często nawiedzany przez powodzie, pożary i epidemie. Klęski te z pewnością hamowały rozwój wsi i okolic. Pod koniec XIX wieku podjęto budowę wałów przeciwpowodziowych, co w rezultacie ograniczyło groźbę zalewania Borowej i okolicznych wiosek. Historia i materiały źródłowe mówią o licznych wydarzeniach historycznych, które dokonywały się na obszarze obecnej gminy. Po 1783 roku zaczęli osiedlać się koloniści austriaccy i to oni założyli kolonię Schonanger (od 1945 Orłów). W okresie powstań narodowych w latach 1831 i 1863 okolice Borowej i Górek stanowiły punkty przerzutu broni i ochotników z Galicji do Królestwa. W czasie I wojny światowej na terenach obecnych miejscowości gminy toczone były ciężkie walki, sama Borowa była okupowana przez wojska rosyjskie. Na 20. rocznię odzyskania przez Polskę niepodległości mieszkańcy zasadzili pamiątkowe drzewa – dęby wolności. Do czasów obecnych zachowały się trzy takie drzewa. Jeden dąb rośnie w Pławie, a dwa w Borowej i są nie tylko żywą kartą historii, ale także pięknymi okazami w istniejącym drzewostanie. W czasie ostatniej wojny działały tu oddziały AK i BCH. Pod koniec okupacji hitlerowskiej Borowa została zbombardowana przez Niemców, w miejscu tego tragicznego wydarzenia, w centrum Borowej został wybudowany pomnik oddający cześć ofiarom wojny. Okres powojenny gminy i jej mieszkańców związany był z rozwojem przemysłu w Mielcu.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2005 gmina Borowa ma obszar 55,47 km², w tym:

• użytki rolne: 81%
• użytki leśne: 1%

Powierzchnia gminy stanowi 6,3% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2005:

• Piramida wieku mieszkańców gminy Borowa w 2014 roku.

Budżet

Rysunek 1.1 Dochody ogółem w Gminie Borowa w latach 1995-2010 (w zł)

Tabela 1.1 Relacje działalności statutowej Gminy Borowa w latach 1995-2010

WYSZCZEGÓLNIENIE	J. m.	ROK
		1995	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
Dochody ogółem	zł	1 552 921,-	3 950 054,-	11 527 296,-	10 884 436,-	7 802 222,-	6 207 318,-	7 062 659,-	7 080 032,-	7 211 890,-	7 830 639,-	8 827 612,-	11 180 435,21	11 380 063,74	12 542 086,63	13 320 888,51	17 079 411,49
ZNAK	±	–	+	+	–	+	–	–	–	–	–	+	+	–	–	–	+
Nadwyżka/deficyt budżetowa(-y)	zł	16 045,-	183 046,-	540 960,-	559 476,-	608 149,-	20 357,-	436,-	598 323,-	353 381,-	35 752,-	51 261,-	1 665 387,89	75 331,34	381 942,84	271 043,37	2 701 966,56
ZNAK	Σ	=
Wydatki ogółem	zł	1 536 876,-	4 133 100,-	12 068 256,-	10 324 960,-	8 410 371,-	6 186 961,-	7 062 223,-	6 481 709,-	6 858 509,-	7 794 887,-	8 878 873,-	12 845 823,10	11 304 732,40	12 160 143,79	13 049 845,14	19 781 378,05

Rysunek 1.2 Wydatki ogółem w Gminie Borowa w latach 1995-2010 (w zł)

Według danych z roku 2010 średni dochód na mieszkańca wynosił 3 063,57 zł (tj. – stan na 31 XII; przy 3 057,54 zł w zestawieniu na 30 VI); jednocześnie średnie wydatki na mieszkańca kształtowały się na poziomie 3 548,23 zł (tj. – stan na 31 XII; przy 3 541,24 zł w zestawieniu na 30 VI).

Sołectwa

Borowa, Gliny Małe, Gliny Wielkie, Górki, Łysakówek, Orłów, Pławo, Sadkowa Góra, Surowa, Wola Pławska

Sąsiednie gminy

Czermin, Gawłuszowice, Mielec, Połaniec

Przypisy