Filozofia polityczna, filozofia państwa, filozofia polityki – dział filozofii praktycznej stanowiący krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem: zwłaszcza istotą polityki, naturą, pochodzeniem i prawomocnością władzy, pochodzeniem, zmiennością i wartością moralną ustrojów państwowych. Jako refleksja krytyczna filozofia polityczna analizuje podstawowe pojęcia związane z życiem politycznym, takie jak pokój, wolność, sprawiedliwość czy postęp. Jako refleksja twórcza zmierza do oceny życia politycznego i budowy postulatów ustrojowych: dlatego też niejednokrotnie miała znaczny wpływ na historyczny rozwój życia politycznego i społecznego. Za twórcę filozofii politycznej uważany jest Platon, który napisał dzieło Państwo.

Filozofia polityczna a inne dyscypliny

Za dział filozofii politycznej uznaje się zazwyczaj filozofię prawa, chociaż jest ona uprawiana w dużej mierze samodzielnie i w ścisłym związku z naukami prawnymi. Czasem ujmuje się filozofię polityczną i filozofię prawa w jeden blok zagadnień, filozofię państwa i prawa.

Dyscypliną zbliżoną do filozofii politycznej jest politologia. Politologia jest nauką humanistyczną, która wyodrębniła się z filozofii politycznej podobnie jak większość innych nauk wyodrębniła się z odpowiednich dyscyplin filozoficznych. Do czasu wyodrębnienia się politologii z filozofii politycznej problematyka filozoficzna i niewykrystalizowana jeszcze problematyka politologiczna traktowane były łącznie, jako gałąź filozofii praktycznej nazywana zgodnie z terminologią Arystotelesa "polityką". Politykę w tym znaczeniu odróżnić należy od samego życia politycznego i działalności politycznej, które Grecy nazywali techne politike. Podział dawnej polityki rozumianej jako gałąź filozofii praktycznej na filozofię polityczną i politologię nastąpił dopiero w XX wieku: filozofia polityczna zajmuje się odtąd zagadnieniami najbardziej ogólnymi, często ponadhistorycznymi, in abstracto od konkretnego życia politycznego, często ujmując politykę w perspektywie aksjologicznej. teleologicznej i moralnej. Odpowiada na pytania o sens, cel i genezę władzy i państwa, obowiązki i prawa obywatela, sprawiedliwość i wartość poszczególnych ustrojów. Politologia natomiast przede wszystkim opisuje, klasyfikuje i analizuje te fakty życia politycznego, które rzeczywiście zaszły, przeważnie porzucając aksjologiczną perspektywę i nie dochodząc ich istoty i sensu.

Dyscyplinami historycznymi pokrewnymi i politologii, i filozofii politycznej są historia myśli politycznej i historia idei politycznych. Ze względu na wspólną aż do XX wieku historię filozofii politycznej i politologii oraz nawet współcześnie stałe przenikanie się obu dziedzin stanowią one historiografię obu tych dyscyplin łącznie.

Charakterystyczną cechą filozofii politycznej jest to, że w odróżnieniu od wielu innych dziedzin filozofii pozostaje ona w ścisłym związku z działalnością niefilozoficzną. Granice między nią a ogromnym piśmiennictwem politycznym o charakterze publicystycznym, eseistycznym czy popularyzującym są bardzo nieostre. Niejednokrotnie odpowiedź na to, czy dany tekst mówiący o polityce przynależy do filozofii politycznej jest niemożliwa, często też wypowiedzi filozofów politycznych o charakterze popularyzującym lub eseistycznym mają równie duże znaczenie, co prace systematyczne. Nieostre są także granice między filozofią polityczną a filozofią społeczną, w podobny sposób jako filozofia polityczna traktującą nie tylko o życiu politycznym, ale o całości życia społecznego.

Przedstawiciele

Do najwybitniejszych reprezentantów filozofii politycznej filozofii zachodniej należą Platon (Państwo, Prawa), Arystoteles (Polityka), Cyceron (Republika), św. Augustyn (Państwo Boże), św. Tomasz z Akwinu, Niccolò Machiavelli, św. Tomasz Morus, Erazm z Rotterdamu, Thomas Hobbes, John Locke, Jean-Jacques Rousseau, Immanuel Kant, Johann Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Karol Marks, a spośród filozofów współczesnych Leo Strauss, Ayn Rand, Antonio Gramsci, Jürgen Habermas, Giovanni Gentile, Hannah Arendt, Carl Schmitt, Robert Nozick, John Rawls.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.