Ferdynand I Habsburg

Ferdynand I Habsburg
Cesarz Austrii
Okres

od 2 marca 1835
do 2 grudnia 1848

Poprzednik

Franciszek I Habsburg

Następca

Franciszek Józef I

Król Węgier
Okres

od 28 września 1830
do 2 grudnia 1848

Poprzednik

Franciszek I Habsburg

Następca

Franciszek Józef I

Król Czech
Okres

od 2 marca 1835
do 2 grudnia 1848

Poprzednik

Franciszek I Habsburg

Następca

Franciszek Józef I

Król Galicji i Lodomerii
Okres

od 2 marca 1835
do 2 grudnia 1848

Poprzednik

Franciszek I Habsburg

Następca

Franciszek Józef I

Dane biograficzne
Dynastia

Habsbursko-Lotaryńska

Data i miejsce urodzenia

19 kwietnia 1793
Wiedeń

Data i miejsce śmierci

29 czerwca 1875
Praga

Ojciec

Franciszek II Habsburg

Matka

Maria Teresa Burbon-Sycylijska

Żona

Maria Anna Sabaudzka

Odznaczenia

Ferdynand I Habsburg-Lotaryński zwany Dobrotliwym (niem. Ferdinand I) (ur. 19 kwietnia 1793, zm. 29 czerwca 1875) – cesarz austriacki w latach 1835-1848, król Węgier 1830-1848 (jako Ferdynand V; koregent do 1835). W czasie jego panowania przeprowadzono uwłaszczenie chłopów i zniesiono pańszczyznę.

Życiorys

Ferdynand, syn Franciszka Habsburga i Marii Teresy Burbon, urodził się 19 kwietnia 1793 roku. Cudem przeżył poród. Został utrzymany przy życiu dzięki wielkiemu wysiłkowi pielęgniarek i lekarzy. Cierpiał na epilepsję, krzywicę i wodogłowie. Z powodu choroby nigdy nie przeszedł zwyczajowego procesu edukacji. Późno nauczył się chodzić, jego zachowanie budziło niepokój wychowawców. Uczył się niewiele: czytania i pisania, jazdy konnej, tańca, szermierki, ponadto brał lekcje gry na fortepianie. Jego ulubionymi dziedzinami były botanika, heraldyka i nauki technologiczne. Miał talent do rysunku.

W 1830 koronowany na króla Węgier jako Ferdynand V. Koronacja miała miejsce jeszcze za życia jego ojca cesarza Franciszka, na co wyraził zgodę Sejm węgierski (na żądanie rządu austriackiego). W 1835 przejął po ojcu koronę Cesarstwa Austriackiego, Królestwa Lombardii i Wenecji oraz Królestwa Czeskiego. Był ostatnim koronowanym królem Czech (7 września 1836). Z powodu upośledzenia umysłowego i epilepsji cesarz nie był sam w stanie rządzić swoim imperium. Ferdynand I nie został jednak ubezwłasnowolniony i oficjalnie sprawował rządy. Teatr odgrywany przez dwór miał, zgodnie z intencją Franciszka I, zapobiec utracie wiary w dynastię przez poddanych. Sprawami państwowymi kierowała rada regencyjna (niem. Geheime Staatskonferenz – Tajna Konferencja Państwowa) którą powołano aby upośledzony umysłowo cesarz nie mógł sprawować władzy monarchy absolutnego, wynikającej z zasad legalizmu. Główną rolę odgrywali w niej: arcyksiążę Ludwik Habsburg (stryj Ferdynanda), książę Klemens Lothar von Metternich, hrabia Franz Anton von Kolovrat-Libštejnský. Do 1842 roku w radzie zasiadał także stroniący od polityki młodszy brat cesarza, arcyksiążę Franciszek Karol Habsburg (którego syn Franciszek Józef miał potem, w wyniku rewolucji, objąć tron). Cesarz Ferdynand nie lubił Metternicha, jednak ufał mu w kwestiach politycznych i popierał większość jego działań, łącznie ze stanowczym tłumieniem buntów.

Ożeniony z Marią Anną, córką króla Sardynii Wiktora Emanuela I. W obliczu wybuchu Wiosny Ludów (1848) Ferdynand w marcu usunął Metternicha ze stanowiska, a 25 kwietnia zgodził się na nadanie konstytucji. W maju, w obawie przed agresją ludu wiedeńskiego, cesarz wraz z dworem wyjechał do Innsbrucku. Za namową swojego nowego premiera księcia Felixa Schwarzenberga oraz cesarzowej Marii Anny Ferdynand I abdykował. 2 grudnia w Pałacu Arcybiskupim w Ołomuńcu Ferdynand abdykował na rzecz swojego bratanka Franciszka Józefa I. Resztę życia spędził w Pradze, mieszkając w tamtejszym zamku królewskim. Zmarł w zapomnieniu. Został pochowany w Krypcie Cesarskiej w kościele Kapucynów w Wiedniu. Nie pozostawił potomków.

Odznaczenia

Pełna tytulatura

Ferdynand I, z Bożej łaski cesarz Austrii, król Węgier i Czech, piąty tego imienia, król Lombardii i Wenecji, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, Illyrii, Galicji i Lodomerii, król Jerozolimy, etc. arcyksiążę Austrii, wielki książę Toskanii, książę Lotaryngii, Styrii, Karyntii i Karnioli, wielki książę Siedmiogrodu, margrabia Moraw, książę Górnego i Dolnego Śląska, Modeny, Parmy, Piacenzy i Guastalli, Oświęcimia, Zatora, Cieszyna, Friuli, Raguzy i Zadaru, uksiążęcony hrabia Habsburga, Tyrolu, Kyburga, Gorycji i Gradiszki, margrabia Górnych i Dolnych Łużyc oraz Istrii, hrabia Hohenems, Feldkirch, Bregentz, Sonnenbergu, etc. pan Triestu, Cattaro i Marchii Wendyjskiej, etc. prezydent Związku Niemieckiego, etc. etc.

Genealogia

Prapradziadkowie

Leopold Józef Lotaryński
(1679-1729)
∞1689
Elżbieta Charlotta Orleańska
(1676-1744)

cesarz rzymski
Karol VI Habsburg
(1685-1740)
∞1708
Elżbieta von Braunschweig-Wolfenbüttel
(1691-1750)

król Hiszpanii
Filip V Burbon
(1683-1746)
∞1714
Elżbieta Farnese
(1692-1766)

król Polski
August III Sas
(1696-1763)
∞1719
Maria Józefa Habsburżanka
(1699-1757)

Pradziadkowie

cesarz rzymski
Franciszek I Lotaryński (1708-1765)
∞ 1736
Maria Teresa Habsburg (1717-1780)

król Hiszpanii
Karol III Burbon (1716-1788)
∞ 1738
Maria Amalia Wettyn (1724-1760)

Dziadkowie

cesarz rzymski Leopold II Habsburg (1747-1792)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
królowa Sycylii Maria Karolina Habsburg (1752-1814)

∞ 1765
––––––––––––––––––––
∞ 1768

cesarzowa rzymska Maria Ludwika Burbon (1745-1792)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
król Sycylii Ferdynand I Burbon (1751-1816)

Rodzice

cesarz Austrii
Franciszek II Habsburg (1768-1835)
∞1790
Maria Teresa Burbon-Sycylijska (1772-1807)

Ferdynand I Habsburg (1793-1875), cesarz Austrii

Przypisy

  1. ↑ Felczak 1983 ↓, s. 392.
  2. ↑ Szwarc, Urbański, Wieczorkiewicz 2007 ↓, s. 519-520.
  3. ↑ Szwarc, Urbański, Wieczorkiewicz 2007 ↓, s. 519.
  4. ↑ Felczak 1983 ↓, s. 208.
  5. ↑ Marek Pernal: Praga. Miasto magiczne. Warszawa: Agora, 2013, s. 14. ISBN 978-83-268-1256-9.
  6. ↑ Grodziski 2006 ↓, s. 25.
  7. ↑ Wereszycki 1986 ↓, s. 184-185.
  8. ↑ Szwarc, Urbański, Wieczorkiewicz 2007 ↓, s. 520.
  9. ↑ Grodziski 2006 ↓, s. 49.
  10. ↑ Szwarc, Urbański, Wieczorkiewicz 2007 ↓, s. 521.
  11. 1 2 3 4 5 6 Johann Heinrich Friedrich Berlien: Der Elephanten-Orden und seine Ritter. Kopenhaga: Berlingschen Officin, 1846, s. 166-167
  12. 1 2 3 4 5 6 The titled nobility of Europe. Londyn: Harrison & Sons, 1914, s. 6-9.
  13. ↑ Federico Bona: I Cavalieri dell'Ordine Supremo del Collare o della Santissima Annunziata. [w:] Blasonario subalpino [on-line]. (wł.).
  14. ↑ Kongelig Dansk Hof- og Stats- Calender for Aar 1849, s. 45

Bibliografia

  • Wacław Felczak: Historia Węgier. Wyd. 2. Wrocław: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich-Wydawnictwo, 1983. ISBN 83-04-01028-3.
  • Henryk Wereszycki: Historia Austrii. Wyd. 2. Wrocław: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich-Wydawnictwo, 1986. ISBN 83-04-01680-X.
  • Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz: Kto rządził Polską? Nowy poczet władców-od poczatków do XXI wieku. Wyd. 1. Warszawa: Świat Książki, 2007. ISBN 978-83-7311-867-6.
  • J. Krasuski, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 2002. ISBN 83-04-04422-6
  • Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, Józef Dobosz, Maciej Serwański, Ilona Czamańska, wyd. 2, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002, ISBN 83-7177-118-5, OCLC 749651157.
  • M. Żywczyński, Historia Powszechna 1789-1870, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-11992-6
  • Stanisław Grodziski: Franciszek Józef I. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006. ISBN 83-04-04777-2. OCLC 76344348.
  • Andrew Wheatcroft, Habsburgowie, Barbara Sławomirska (tłum.), Kraków: Wydaw. Literackie, 2000, ISBN 83-08-03011-4, OCLC 68630972.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.