Dżazirat Fajlaka
جزيرة فيلكا

Plaża na wyspie
Kontynent

Azja

Państwo

 Kuwejt

Akwen

Zatoka Perska

Powierzchnia

43 km²

Populacja (2011)
 liczba ludności
 gęstość


147
3,41 os./km²

Położenie na mapie Kuwejtu
29°26′20″N 48°20′00″E/29,438889 48,333333

Położenie wyspy

Dżazirat Fajlaka, Fajlaka, Faylakah (ang. Failaka Island, arab. جزيرة فيلكا lub فيلكا czyt. Fēlaka, w dialekcie kuwejckim języka arabskiego wyspę nazywa się فيلچا fe:lɪt͡ʃə) – wyspa położona na Zatoce Perskiej, należąca do Kuwejtu, a konkretniej do Prowincji Stołecznej, znajdująca się około 15 km na wschód od zatoki Dżun al-Kuwajt. Wyspa ma 12 km długości i 6 km szerokości oraz powierzchnię w zależności od źródeł 43 km² lub 39 km². Jedyną miejscowością na wyspie jest Az-Zaur. Wyspę zamieszkuje 147 osób (2011). Na wyspie przy pomocy nawadniania uprawia się warzywa, zwłaszcza melony, a także łowi ryby.

Historia

Dilmun i Mezopotamczycy

Pierwsze ślady osadnictwa na Fajlace sięgają epoki brązu. Wyspa zamieszkana była przez lud tzw. cywilizacji Dilmun (z Fajlaką identyfikuje się wyspę znaną wtedy jako Agarum, Agaru lub Akarum), zaś ok. 2000 lat p.n.e zasiedlili ją kolonizatorzy z Mezopotamii - Sumerowie z Ur prowadzili tu działalność kupiecką. Po upadku cywilizacji Dilmun wyspę zasiedlili Kasyci i kontrolowała ją kasycka dynastia, a w czasach panowania Nabuchodonozora II wyspę posiadała Babilonia. Sam Nabuchodonozor II posiadał na wyspie pałac i świątynię.

Grecy i Achemenidzi

Później wyspę zamieszkali starożytni Grecy, prawdopodobnie pierwszym Grekiem który ją odwiedził był Nearchos. Według Strabona i Flawiusza Arriana Aleksander Wielki nadał wyspie nazwę Failaka Ikaros bo przypominała mu ona wyspę o podobnym kształcie w archipelagu Wysp Egejskich. Ikaros było również nazwą miasta na Fajlace. W czasach hellenistycznych grecka mitologia mieszała się z lokalnymi wierzeniami tworząc synkretyczną religię. Na wyspie znajdowała się świątynia Artemidy. Przez pewien okres czasu wyspa znajdowała się pod wpływem Imperium Achemenidów.

Nestorianie

We wczesnym średniowieczu (V-IX w.) wyspa zasiedlona została przez chrześcijańskich kolonizatorów (nestorian) migrujących z obszaru Syrii. Wyspa stanowiła ogniwo na szlaku handlowym łączącym Daleki Wschód z Bizancjum. Nestorianie wybudowali wiele farm, wiosek i 2 duże kościoły, w rejonie Al-Qusur wybudowali rozległą osadę typu miejskiego z bazyliką, kościołem i klasztorem. Ostatecznie małe farmy i wioski zostały opuszczone.

Współczesność

Ze względu na liczne stanowiska archeologiczne Fajlaka od lat 60. XX w. jest terenem działalności szeregu misji archeologicznych, m.in. duńskiej, gruzińskiej, francuskiej, włoskiej i słowackiej. W 2013 roku badania rozpoczęła Kuwejcko–Polska Misja Archeologiczna (ang. Kuwaiti–Polish Archaeological Mission, w skrócie KPAM). W ramach ekspedycji zaczętoo prowadzić wykopaliska archeologiczne na stanowisku Charajb el-Deszt, a także badania podwodne i prospekcja terenowa wzdłuż wybrzeża wyspy.

Podczas I wojny w Zatoce Perskiej wyspa była okupowana przez wojska irackie, które założyły na wyspie bazę wojskową, podczas gdy ludność cywilna została z niej wysiedlona. 3 sierpnia 1990 roku na wyspie stoczyła się bitwa między żołnierzami kuwejckimi a irackimi, wygrana przez tych drugich. W 1991 wojska irackie za pomocą bombardowań i wojny psychologicznej zmuszono do poddania się.

Po wojnie Fajlaka została oczyszczona z min, ale do pewnego stopnia nadal jest wykorzystywana przez wojsko. Mimo to po założeniu na niej kurortu zaczęła stawać się popularnym miejscem do wypoczynku.

Przypisy

  1. 1 2 3 Fajlaka, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2024-01-14].
  2. Geoportal for Kuwait Census 2011 [online], Central Statistical Bureau of Kuwait [dostęp 2019-11-26] (ang.).
  3. Dilmun, w: Black J., Green A., Słownik..., s. 60-61.
  4. Dilmun, w: Bryce T., The Routledge Handbook..., s. 196-198.
  5. Bahrain, w: Bienkowski P, Millard A. (ed.), Dictionary..., s. 45.
  6. UNESCO World Heritage Centre, Sa'ad and Sae'ed Area in Failaka Island [online], UNESCO World Heritage Centre [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  7. Daniel C. Snell, D.T. Potts, Mesopotamian Civilization: The Material Foundations, „The American Historical Review”, 103 (2), 1998, s. 489, DOI: 10.2307/2649788, ISSN 0002-8762, JSTOR: 2649788 [dostęp 2024-01-14].
  8. Failaka Island | Silk Roads Programme [online], unesco.org [dostęp 2024-04-23] (ang.).
  9. Traders from Ur? - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14].
  10. D.T. Potts, Potts 2009 - The archaeology and early history of the Persian Gulf [online] [dostęp 2024-01-14].
  11. Pierre Briant, From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire, Eisenbrauns, 1 stycznia 2002, ISBN 978-1-57506-120-7 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  12. Trevor Bryce, The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the Fall of the Persian Empire, Routledge, 10 września 2009, ISBN 978-1-134-15908-6 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  13. IKAROS-FAILAKA TENTATIVE PRESENTATION 02.12.14 [online], ancientportsantiques.com [dostęp 2024-04-27].
  14. J. Hansamans, Charax and the Karkhen, Iranica Antiquitua 7 (1967) page 21-58
  15. Ralph Shaw, Kuwait, Macmillan, 1976, ISBN 978-0-333-21247-9 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  16. Middle East Annual Review, Middle East Review., 1980, ISBN 978-0-904439-10-6 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  17. The Gulf Handbook, Trade & Travel Publications., 1979, ISBN 978-0-900751-12-7 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  18. Mūsá Ḵh̲ān Jalālzaʼī, Khalij aur bainulaqvami siyasat [online], 1991 [dostęp 2024-01-14] (urdu).
  19. http://science.org.ge/newsite/bnas/t11-n4/27_Makharadze.pdf
  20. Arrian, Anabasis, book 7, chapter 20 [online], www.perseus.tufts.edu [dostęp 2024-01-14].
  21. ToposText [online], topostext.org [dostęp 2024-01-14].
  22. ToposText [online], topostext.org [dostęp 2024-01-14].
  23. IKAROS-FAILAKA TENTATIVE PRESENTATION 02.12.14 [online], ancientportsantiques.com [dostęp 2024-04-27].
  24. Pierre Briant, From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire, Eisenbrauns, 1 stycznia 2002, ISBN 978-1-57506-120-7 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  25. Hidden Christian Community - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14].
  26. Shahnaz Razieh Nadjmabadi, The Arab Presence on the Iranian Coast of the Persian Gulf, New York: Palgrave Macmillan US, 2009, s. 129–145, DOI: 10.1057/9780230618459_7, ISBN 978-0-230-61282-2 [dostęp 2024-01-14].
  27. Hidden Christian Community - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14].
  28. Derek Kennet, The decline of eastern Arabia in the Sasanian period, „Arabian Archaeology and Epigraphy”, 18 (1), 2007, s. 86–122, DOI: 10.1111/j.1600-0471.2007.00274.x, ISSN 1600-0471 [dostęp 2020-01-08] (ang.).
  29. R.A. Carter, Christianity in the Gulf during the first centuries of Islam, „Arabian Archaeology and Epigraphy”, 19 (1), 2008, s. 71–108, DOI: 10.1111/j.1600-0471.2008.00293.x, ISSN 1600-0471 [dostęp 2020-01-08] (ang.).
  30. Matej Ruttkay, Karol Pieta, Zbigniew Robak, Preliminary results of the Al-Qusur research in the years 2016 and 2017, „Archaeology of Failaka and Kuwaiti coast – current research, eds. M. Ruttkay - B. Kovár - K. Pieta” [dostęp 2020-01-08] (ang.).
  31. Hidden Christian Community - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14].
  32. Matej Ruttkay, Branislav Kovár, Karol Pieta, Archaeology of Failaka and Kuwaiti coast – current research [online], 2019 [dostęp 2020-01-08] (ang.).
  33. War scars on Failaka island visible after 20 years [online], web.archive.org, 8 listopada 2012 [dostęp 2024-01-14] [zarchiwizowane z adresu 2012-11-08].
  34. US psy-ops play it loud [online], 17 marca 2003 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
  35. US psy-ops play it loud [online], 17 marca 2003 [dostęp 2024-01-14] (ang.).

Bibliografia

  • Francesca Davis DiPiazza: Kuwait in Pictures. Twenty-First Century Books, 2007, s. 17. ISBN 0-8225-6589-7.
  • Failaka Island. W: Jenny Walker, Stuart (CON) Butler: Oman, UAE & Arabian Peninsula. Lonely Planet, 2010, s. 162. ISBN 1-84162-341-5.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.