Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ang. European Route of Industrial Heritage, ERIH) – sieć łącząca ponad 850 europejskich obiektów dziedzictwa przemysłowego takich jak krajobrazy postindustrialne, nieczynne kompleksy przemysłowe czy pojedyncze zakłady.
Projekty ERIH
Sieć jest rezultatem dotychczasowej współpracy pomiędzy 11 europejskimi partnerami w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Holandii, uczestnikami projektu ERIH II (2003-2008) współfinansowanego w ramach europejskiej inicjatywy wspólnotowej Interreg III B. Projekt bazuje na masterplanie powstałym w grudniu 2001 r. w ramach ERIH I (1999–2001) współfinansowanego poprzez wspólnotowy program Interreg II C.
Wzorem dla projektu ERIH był Szlak Dziedzictwa Przemysłowego w Zagłębiu Ruhry, największa wówczas sieć turystyczna łącząca obiekty dziedzictwa przemysłowego. ERIH przejął strukturę tej sieci – z tzw. punktów kotwicznych (p. niżej) rozchodzą się pomniejsze szlaki regionalne lub tematyczne. Sam szlak ERIH nie jest oznakowany z uwagi na zbyt duże odległości pomiędzy poszczególnymi obiektami.
Celem projektu ERIH II jest zwrócenie uwagi na wspólne europejskie dziedzictwo przemysłowe oraz promocja turystyczna miejsc związanych z historią przemysłu. Obecnie Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego wiedzie przez Wielką Brytanię, Belgię, Holandię, Luksemburg i Niemcy. W ramach projektu ERIH II wyznaczono również Szlaki Regionalne (na terenie Niemiec, Wielkiej Brytanii i Holandii) oraz 10 Europejskich Szlaków Tematycznych w 23 krajach Europy.
Punkty kotwiczne
Główny szlak składa się z 78 punktów kotwicznych, w tym 7 w Polsce – obiektów dziedzictwa przemysłowego o szczególnym znaczeniu historycznym i potencjale turystycznym:
| Położenie | Obiekt | Temat |
|---|---|---|
| Amlwch | Mynydd Parys i Porth Amlwch | Górnictwo, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe |
| Amsterdam | Heineken Experience – Browar Heineken | Browarnictwo |
| Beringen | Flamandzkie Muzeum Górnictwa Węglowego | Górnictwo |
| Birmingham | Dzielnica Jubilerów | Produkcja |
| Blaenavon | Narodowe Muzeum Węgla Big Pit | Górnictwo, Krajobrazy przemysłowe |
| Bradford | Saltaire | Włókiennictwo, Budownictwo i architektura |
| Brandenburg an der Havel | Muzeum Przemysłu | Żelazo i stal |
| Brentford | Muzeum Pary Kew Bridge | Energia, Woda |
| Bydgoszcz | Exploseum w Bydgoszczy | Technika wojenna |
| Chatham | Doki Chatham | Produkcja, Transport i komunikacja |
| Chemnitz | Muzeum Przemysłu | Włókiennictwo, Produkcja, Transport i komunikacja |
| Cromford | Zakłady Derwent Valley | Włókiennictwo, Krajobrazy przemysłowe |
| Delmenhorst | Nordwolle | Włókiennictwo, Budownictwo i architektura |
| Differdange | Park Fond-de-Gras | Górnictwo, Transport i komunikacja |
| Dortmund | Kopalnia Zollern II/IV, Koksownia Hansa | Górnictwo, Budownictwo i architektura |
| Duisburg | Park Krajobrazowy North Duisburg | Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe |
| Dundee | Zakłady Verdant | Włókiennictwo |
| Duxford | Muzeum wojskowe | Transport i komunikacja |
| Enschede | Muzeum Włókiennictwa Jannink | Włókiennictwo |
| Essen | Kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein | Górnictwo, Budownictwo i architektura |
| Euskirchen | Reńskie Muzeum Przemysłu Zakłady Włókiennicze Muellera | Włókiennictwo |
| Furtwangen | Muzeum Zegarów | Produkcja |
| Gandawa | Muzeum Archeologii Przemysłowej i Włókiennictwa | Włókiennictwo |
| Gloucester | Muzeum Narodowe Wodaways oraz dok Gloucester | Transport i komunikacja |
| Goslar | Kopalnia Rammelsberg | Górnictwo |
| Gräfenhainichen | Ferropolis – miasto żelaza | Górnictwo, Żelazo i stal |
| Haarlemmermeer | Muzeum Cruquius | Woda, Budownictwo i architektura |
| Hamburg | Muzeum Pracy | Produkcja, Transport i komunikacja |
| Hengelo | Muzeum Technologii HEIM | Produkcja, Energia, Transport i komunikacja |
| Hoorn | Muzeum Tramwajów Parowych Hoorn-Medemblik | Transport i komunikacja |
| Hoyerswerda | Łużyckie Muzeum Górnictwa w Knappenrode | Górnictwo |
| Kerkrade | Muzeum Przemysłu INDUSTRION | Górnictwo, Produkcja |
| Kidderminster | Kolej Severn Valley | Transport i komunikacja |
| Kongens Lyngby | Zakłady Brede | Włókiennictwo, Produkcja, Budownictwo i architektura |
| La Louvière | Kopalnia Bois-du-Luc | Górnictwo, Budownictwo i architektura |
| Lage | Westfalskie Muzeum Przemysłu Cegielnia w Lage | Produkcja |
| Lanark | New Lanark | Włókiennictwo, Budownictwo i architektura |
| Lichterfeld | Most transmisyjny F60 | Górnictwo, Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe |
| Liverpool | Muzeum Morskie Merseyside | Transport i komunikacja, Budownictwo i architektura |
| Llanberis | Walijskie Muzeum Slate | Produkcja, Budownictwo i architektura, Krajobrazy przemysłowe |
| Łódź | Manufaktura | Przemysł, Włókiennictwo |
| Manchester | Muzeum Nauki i Przemysłu | Włókiennictwo, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja, Woda |
| Market Harborough | Śluzy Foxton | Transport i komunikacja |
| Merkers | Kopalnia Merkers Adventure | Górnictwo |
| Newtongrange | Szkockie Muzeum Górnictwa | Górnictwo |
| Northwich | Zakłady Lion Salt | Górnictwo |
| Norymberga | Muzeum Kolei Niemieckich (DB) | Transport i komunikacja |
| Oberhausen | Dawny zbiornik gazu na terenie centrum handlowo-rozrywkowego CentrO | Żelazo i stal, Energia |
| Odda-Tyssedal | Norweskie Muzeum Energii Wodnej i Przemysłu | Energia, Krajobrazy przemysłowe |
| Papenburg | Stocznia Meyer | Produkcja, Transport i komunikacja |
| Peenemünde | Centrum Informacji Historycznej i Technicznej | Energia, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe |
| Petite-Rosselle | Muzeum Carreau Wendel | Górnictwo |
| Pilzno | Browar Pilsner Urquell i Muzeum | Browarnictwo |
| Rhondda | Park Dziedzictwa Rhondda | Górnictwo, Krajobrazy przemysłowe |
| Rolfstorp | Grimeton | Transport i komunikacja |
| Rotterdam | Nabrzeże Wilhelmina | Produkcja, Transport i komunikacja |
| Selb | Europejskie Muzeum Przemysłu Porcelanowego | Produkcja |
| Sheffield | Muzeum Kelham Island | Żelazo i stal, Produkcja, Energia |
| Solingen | Reńskie Muzeum Przemysłu Hendricha | Żelazo i stal |
| Stoke-on-Trent | Muzeum Garncarstwa Gladstone | Produkcja |
| Swansea | Narodowe Muzeum Wodafront | Górnictwo, Żelazo i stal, Produkcja, Transport i komunikacja |
| Tarnowskie Góry | Zabytkowa Kopalnia Srebra | Górnictwo |
| Tavistock | Nabrzeże Morwellham | Górnictwo, Transport i komunikacja |
| Telford | Muzea Mostu Żelaznego Gorge | Żelazo i stal, Produkcja, Energia |
| Terrassa | Katalońskie Muzeum Nauki i Przemysłu | Włókiennictwo, Energia, Transport i komunikacja |
| Tychy | Tyskie Browarium | Browarnictwo |
| Völklingen | Huta żelaza | Żelazo i stal, Energia, Krajobrazy przemysłowe |
| Wakefield | Narodowe Muzeum Górnictwa Węglowego Anglii | Górnictwo |
| Waltham Abbey | Królewska Fabryka Prochu Waltham Abbey Royal | Górnictwo, Produkcja, Krajobrazy przemysłowe |
| Zaandam | Muzeum Zaanse Schans | Energia, Woda |
| Zabrze | Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido | Górnictwo |
| Zehdenick | Park Cegielni Mildenberg | Produkcja |
| Zevenaar | Cegielnia De Panoven | Produkcja |
| Zwickau | Muzeum Augusta Horcha | Produkcja, Transport i komunikacja |
| Żywiec | Muzeum Browaru Żywiec | Browarnictwo |
| Wałbrzych | Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki | Górnictwo, Nauka, Sztuka, Krajobraz Przemysłowy. |
Szlaki regionalne
W ramach projektu ERIH przewiduje się wyznaczenie szlaków regionalnych rozchodzących się z punktów kotwicznych. Obecnie istnieją następujące szlaki regionalne:
- Belgia: Euroregion Moza-Ren (razem z Niemcami i Holandią);
- Francja: Szlak Saara-Lotaryngia-Luksemburg (razem z Niemcami);
- Holandia: Szlak Holenderski, Euroregion Moza-Ren (razem z Niemcami i Belgią);
- Niemcy: Zagłębie Ruhry, Doliny Dziedzictwa Przemysłowego (Reńskie Góry Łupkowe), Euroregion Moza-Ren (razem z Belgią i Holandią), Szlak Saara-Lotaryngia-Luksemburg (razem z Francją), Łużyckie Dziedzictwo Przemysłowe;
- Polska: Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego;
- Wielka Brytania: Północno-zachodnia Anglia, Serce Anglii (wokół Birmingham), Południowa Walia, Anglia Wschodnia.
Europejskie szlaki tematyczne
Aktualnie wyznaczonych jest 10 szlaków tematycznych, obejmujących ponad 350 obiektów w 23 krajach europejskich:
- Górnictwo: Skarby ziemi
- Żelazo i stal: Ciepło wielkich pieców
- Włókiennictwo: Od włókna do tkaniny
- Produkcja: Dobra dla świata
- Energia: Co nas napędza
- Transport i komunikacja: Tory rewolucji przemysłowej
- Woda: Niebieskie złoto
- Budownictwo i architektura
- Usługi oraz przemysł rozrywkowy
- Krajobrazy przemysłowe
Obiekty europejskich szlaków tematycznych w Polsce
- Górnictwo: Tężnie w Ciechocinku, Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu, Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce, Skansen górniczy „Królowa Luiza” w Zabrzu
- Żelazo i stal: Muzeum Techniki Oddział Kuźnia Mechaniczna w Starej Kuźnicy, Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu, Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi, Huta Józef w Samsonowie
- Włókiennictwo: Muzeum Techniki i Włókiennictwa w Bielsku-Białej, Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Żyrardów
- Produkcja i handel: Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, Wielki Młyn w Gdańsku, Muzeum Browaru Żywiec
- Energia: Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce
- Transport i komunikacja: Kanał Augustowski, Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, Muzeum Morskie w Szczecinie
- Krajobrazy przemysłowe: Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu, Żyrardów
- Centrum techniki wojennej: Exploseum w Bydgoszczy – na terenie byłej DAG Fabrik Bromberg.
Przypisy
- ↑ Wielka Brytania: Essex County Council, Telford & Wrekin Borough, The University of Manchester, Torfaen County Borough; Holandia: Stichting Industriecultur Nederlands, prowincja Noord Holland; Niemcy: Ministerium für Bauen und Verkehr NRW, Ministerium für Wirtschaft, Energie und Landesplanung NRW, Projekt Ruhr GmbH, Nordrhein--Westfalen Tourismus e.V., Huta Żelaza w Völklingen
- ↑ Jürgen Schwark, Antje Boshold: Tourismus und Industriekultur: Vermarktung von Technik und Arbeit. Erich Schmidt Verlag GmbH &, 2004, s. 41–42. ISBN 3-503-07845-2. [dostęp 2010-02-03]. (niem.).
- ↑ Alison Hems, Marion R. Blockley: Heritage interpretation. Taylor & Francis, 2006, s. 119–120. ISBN 0-415-23797-1. [dostęp 2010-02-03]. (ang.).
- ↑ Stara Kopalnia dołączyła do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. walbrzych24.com. [dostęp 2015-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-15)].
- ↑ PAP: Śląski Szlak Zabytków Techniki w Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. gospodarka.gazeta.pl, 13 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-03].
- ↑ ERIH: New Regional Route in Poland connected to ERIH network. erih.net. [dostęp 2010-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-27)]. (ang.).
- ↑ Muzeum Browaru punktem kotwicznym na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. muzeumbrowaru.pl, 19 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-01-19)].
Bibliografia
- Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego: Strona oficjalna. [dostęp 2009-01-15]. (niem. • ang. • fr. • niderl.).
Linki zewnętrzne
- ERIH: Holland Route (Szlak Holenderski). hollandroute.nl. [dostęp 2010-02-03]. (niem. • ang. • niderl.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.