Gmatwica trójbarwna (Daedaleopsis tricolor (Bull.) Bondartsev & Singer) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Daedaleopsis, Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1791 Jean Baptiste François Pierre Bulliard nadając mu nazwę Agaricus tricolor. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w roku 1941 Appollinaris Semenovich Bondartsev i R. Singer, przenosząc go do rodzaju Daedaleopsis.

Synonimów naukowych ma ok. 40. Niektóre z nich:

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 1999 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako siatkowiec trójbarwny i gmatwek chropowaty odmiana blaszkowata.

Morfologia

Owocnik

Huba o rocznym, okrągłym owocniku osiągającym średnicę do 14 cm i grubość 1-3 cm u podstawy. Nie posiada trzonu, do podłoża przyrasta bokiem, lub różnymi miejscami dolnej strony kapelusza. Powierzchnia naga, koncentrycznie strefowana i bruzdowana, początkowo szara, jasnobrunatna, potem czerwonawa.

Hymenofor

Przeważnie blaszkowaty, czasami blaszkowato-rurkowaty, nigdy jednak nie jest w całości rurkowaty. Rurki z porami występują zazwyczaj u podstawy owocnika, na jego zewnętrznych częściach natomiast blaszki, które czasami dichotomicznie rozgałęziają się. Rurki o długości do 3 mm i średnicy 0,5–1 mm, pory w liczbie 1–2 na mm. Blaszki w liczbie 10–17 na 1 cm. Warstwa blaszek lub rurek ma grubość do 1,4 cm.

Cechy mikroskopijne;

Kontekst jasnobrązowy, twardy, z cienką i ciemną warstewką u podstawy. System strzępkowy trimityczny. Strzępki generatywne ze sprzążkami, cienkościenne, hialinowe, sporadycznie rozgałęzione, o szerokości 2–6 μm. Strzępki szkieletowe jasnobrązowe, gęste, rzadko rozgałęzione, o szerokości 4–7 μm. Strzępki łącznikowe żółtawo-brązowe, grubościenne, często rozgałęzione, o szerokości 2–4,5 μm. Czasami występują brązowe, grubościenne u podstawy i cienkościenne na końcach dendrohyfidy o długości do 30 μm. Cystyd brak. Podstawki wąskomaczugowate, 4-sterygmowe, o rozmiarach 30–45 × 4–5 μm, ze sprzążką u podstawy. Bazydiospory cylindryczne, lekko zakrzywione, gładkie, hialinowe, nieamyloidalne, o rozmiarach 9–11 × 2–2,5 μm.

Występowanie i siedlisko

Gmatwica trójbarwna występuje tylko na półkuli północnej. Notowana jest w Ameryce (USA), Europie i Azji (Mongolia, Chiny, Korea, Japonia). W Polsce jest rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych

Grzyb nadrzewny rosnący na drzewach liściastych. W Polsce notowany na brzozie brodawkowatej, buku pospolitym i topoli osice. W innych krajach notowany szczególnie często na wierzbach, poza tym na olszach, brzozach, leszczynach, bukach, jesionach, orzechu włoskim, jabłoniach, śliwach i jarzębach. Rozwija się na pniach i gałęziach tych drzew, głównie na drzewach martwych, ale czasami atakuje również osłabione, żywe drzewa

Znaczenie

Grzyb niejadalny. Saprotrof lub pasożyt powodujący białą zgniliznę drewna.

Gatunki podobne

Gmatwica chropowata (Daedaleopsis confragosa) ma bardziej jednolicie ubarwiony owocnik, bez czerwonych odcieni i inny, nie tak blaszkowaty hymenofor.

Przypisy