Skoczkowate (owady)

Skoczkowate
	Cicadellidae
	Latreille
	; Cicadella viridis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	pluskwiaki
Podrząd	cykadokształtne
Nadrodzina	Membracoidea
Rodzina	skoczkowate

Skoczkowate, bezrąbkowate (Cicadellidae, dawniej Jassidae) – najliczniejsza rodzina małych pluskwiaków, obejmująca ponad 22 tysiące opisanych gatunków.

Rozmieszczenie geograficzne

Występują w niemal wszystkich siedliskach z roślinami naczyniowymi, zamieszkują m.in. krzewy i trawy. Potrafią występować bardzo licznie, np. na brytyjskich łąkach ich liczebność może przekraczać milion osobników na hektar w okresie letnim.

Morfologia

Małe (przeciętnie od 4 do 15 mm długości) pluskwiaki, zróżnicowane kolorystycznie, nieraz o jaskrawym ubarwieniu. Dwie pary skrzydeł, nieraz przezroczystych. Na goleniach rzędy małych kolców; czułki krótkie, włosowate.

Zachowanie

Skoczkowate (dysponujące umiejętnością skakania, ale również lotu) są przeważnie fitofagami, pobierają pokarm głównie z liści poprzez wysysanie soków. Często bywają monofagami. Rośliny żywicielskie są przez nie uszkadzane w drodze kilku mechanizmów, co skutkuje m.in. zmniejszeniem ilości soku lub chlorofilu, chorobami, zahamowaniem wzrostu, czy zwijaniem liści. Składają jaja wewnątrz tkanek roślin, niektóre gatunki pokrywają jaja brochosomami; występuje pięć stadiów larwalnych; pojawiają się dwa lub więcej pokoleń rocznie, osobniki dorosłe żyją dwa lub więcej miesięcy. Naturalnymi wrogami skoczkowatych są m.in. modliszki, ważki, pasożytnicze osy.

Systematyka

Takson został opisany w 1825 roku przez Pierre’a André Latreille’a w dziele Familles naturelles du règne animal: exposées succinctement et dans un ordre analytique, avec l'indication de leurs genres. Skoczkowate, tradycyjnie zaliczane do pluskwiaków równoskrzydłych, to największa rodzina pluskwiaków oraz jedna z największych rodzin owadów (na 10. miejscu), obejmuje ponad 22 tysiące opisanych gatunków. Rodzina należy do taksonów bardzo zróżnicowanych. W wyniku badań morfologicznych i molekularnych z początku XXI wieku liczba podrodzin skoczkowatych uległa redukcji z 40 do 25. Największa podrodzina skoczkowatych to Deltocephalinae, obejmująca 38 plemion, 923 rodzaje i 6683 uznanych gatunków (stan na 2013 rok). Rodzaj typowy skoczkowatych to Cicadella,a gatunek typowy tegoż rodzaju to Cicadella viridis.

Podrodziny (klasyfikacja Paula Wilsona Omana):

Acostemminae
Adelungiinae
Agalliinae
Aphrodinae
Arrugadinae
Austroagalloidinae
Bythoniinae
Cicadellinae
Coelidiinae
Deltocephalinae
Drakensbergeninae
Errhomeninae
Euacanthellinae
Eupelicinae (traktowane jako młodszy synonim Deltocephalinae)
Eurymelinae
Evacanthinae
Evansiolinae
Hylicinae
Iassinae
Idiocerinae
Koebeliinae (traktowane jako synonim Deltocephalinae)
Ledrinae
Macropsinae
Makilingiinae (traktowane jako synonim Mileewinae)
Megophthalminae
Mileewinae
Mukariinae
Neobalinae
Neocoelidiinae
Nioniinae
Nirvaninae (traktowane jako młodszy synonim Evacanthinae)
Penthimiinae (traktowane jako synonim Deltocephalinae)
Phereurhininae
Phlogisinae (traktowane jako synonim Signoretiinae)
Scarinae (traktowane jako synonim Gyponinae)
Selenocephalinae
Signoretiinae
Stegelytrinae
Tartessinae
Tinterominae (traktowane jako synonim Mileewinae)
Typhlocybinae
Ulopinae
Xestocephalinae

Galeria

Agallia quadripunctata, USA (Agalliinae)
Oncometopia orbona (Cicadellinae)
Graphocephala coccinea, USA (Cicadellinae)
Coelidia olitoria, USA (Coelidiinae)
Texananus decorus (Deltocephalinae)
Euacanthella palustris (Euacanthellinae)
Eurymeloides bicincta, Australia (Eurymelinae)
Evacanthus nigramericanus, USA (Evacanthinae)
Polana sp., USA (Gyponinae)
Iassus lanio (Iassinae)
Idiocerus stigmaticalis, Łotwa (Idiocerinae)
Ledra aurita (Ledrinae)
Macropsis fuscula, Niemcy (Macropsinae)
Kutara striata, Indie (Selenocephalinae)
Eupteryx melissae (Typhlocybinae)
Cephalelus bicoloratus (Ulopinae)

Przypisy

↑ Cicadellidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Józef Banaszak: Przegląd systematyczny owadów. Bydgoszcz: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1994, s. 12. ISBN 83-7096-099-5.
↑ 1. Terminy przyjęte i odrzucone. W: Słownik. Federacja Bibliotek Kościelnych „Fides”, s. 210.
↑ skoczki, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2021-11-15] .
1 2 3 4 Yang Wang, Christopher H. Dietrich & Yalin Zhang. Phylogeny and historical biogeography of leafhopper subfamily Evacanthinae (Hemiptera: Cicadellidae) based on morphological and molecular data. „Scientific Reports”. 7, 2017-04-03. DOI: 10.1038/srep45387. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Family Cicadellidae. General Entomology NC State University. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).
1 2 3 4 5 Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 172.
1 2 3 4 5 6 Chris Tipping, Russell F. Mizell III: sharpshooters, leafhoppers - Cicadellidae. University of Florida. [dostęp 2021-11-15]. (ang.).
1 2 3 Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 171.
↑ Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 194.
1 2 Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 187.
↑ Cicadellidae Latreille, 1825. Global Biodiversity Information Facility. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).
1 2 William James Knight: Proceedings of the 1st International Workshop on Biotaxonomy, Classification and Biology of Leafhoppers and Planthoppers (Auchenorrhyncha) of Economic Importance, London, 4-7 October 1982. London: The Institute, 1983, s. 472.
↑ James N. Zahniser, Chris Dietrich. A review of the tribes of Deltocephalinae (Hemiptera: Auchenorrhyncha: Cicadellidae). „European Journal of Taxonomy”. 45, 2013-05. DOI: 10.5852/ejt.2013.45. ISSN 2118-9773. (ang.).
↑ Cicadella. Merriam-Webster. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).
↑ Official lists and indexes of names and works in zoology. R. V. Melville, J. D. D. Smith (ed.). London: The International Trust for Zoological Nomenclature, 1987, s. 309. ISBN 0-85301-004-8.
1 2 3 4 5 Guide to the Subfamilies of Leafhoppers (Cicadellidae). Illinois Natural History Survey. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).
↑ C.H.C.H. Dietrich C.H.C.H., D.A.D.A. Dmitriev D.A.D.A., Reassessment of the Leafhopper Tribes Koebeliini Baker and Grypotini Haupt (Hemiptera: Cicadellidae). Abstract, „Annals of the Entomological Society of America”, 96 (6), 2003, DOI: 10.1603/0013-8746(2003)096[0766:ROTLTK]2.0.CO;2, ISSN 0013-8746, OCLC 1145791 (ang.).
1 2 C. H. Dietrich. Tungurahualini, a new tribe of Neotropical leafhoppers, with notes on the subfamily Mileewinae (Hemiptera, Cicadellidae). „ZooKeys”. 124, 2011-08-18. ISSN 1313-2970. (ang.).
↑ C. H. Dietrich. [502:KTTFOC2.0.CO;2.full Keys to the families of Cicadomorpha and subfamilies and tribes of Cicadellidae (Hemiptera: Auchenorrhyncha). Abstract]. „Florida Entomologist”. 88 (4), 2005. DOI: [502:KTTFOC2.0.CO;2 10.1653/0015-4040(2005)88[502:KTTFOC]2.0.CO;2]. ISSN 1938-5102. (ang.).

Bibliografia

K. G. Andrew Hamilton, Robert F. Whitcomb: Leafhoppers (Homoptera: Cicadellidae): a major family adapted to grassland habitats. W: Arthropods of Canadian grasslands. Joseph D. Shorthouse, Kevin D. Floate. T. 1. Biological Survey of Canada, cop. 2010. DOI: 10.3752/9780968932148.ch8. ISBN 978-0-9689321-4-8.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[itis-1] Cicadellidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[jba-2] 1 2 Józef Banaszak: Przegląd systematyczny owadów. Bydgoszcz: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1994, s. 12. ISBN 83-7096-099-5.

[Słownik-s210-3] 1. Terminy przyjęte i odrzucone. W: Słownik. Federacja Bibliotek Kościelnych „Fides”, s. 210.

[epn-4] skoczki, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2021-11-15] .

[sr-5] 1 2 3 4 Yang Wang, Christopher H. Dietrich & Yalin Zhang. Phylogeny and historical biogeography of leafhopper subfamily Evacanthinae (Hemiptera: Cicadellidae) based on morphological and molecular data. „Scientific Reports”. 7, 2017-04-03. DOI: 10.1038/srep45387. (ang.).

[fc-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Family Cicadellidae. General Entomology NC State University. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).

[CITEREFHamilton,_Whitcomb2010172-7] 1 2 3 4 5 Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 172.

[ctr-8] 1 2 3 4 5 6 Chris Tipping, Russell F. Mizell III: sharpshooters, leafhoppers - Cicadellidae. University of Florida. [dostęp 2021-11-15]. (ang.).

[CITEREFHamilton,_Whitcomb2010171-9] 1 2 3 Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 171.

[CITEREFHamilton,_Whitcomb2010194-10] Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 194.

[CITEREFHamilton,_Whitcomb2010187-11] 1 2 Hamilton, Whitcomb 2010 ↓, s. 187.

[Cicadellidae_Latreille_1825-12] Cicadellidae Latreille, 1825. Global Biodiversity Information Facility. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).

[wk-13] 1 2 William James Knight: Proceedings of the 1st International Workshop on Biotaxonomy, Classification and Biology of Leafhoppers and Planthoppers (Auchenorrhyncha) of Economic Importance, London, 4-7 October 1982. London: The Institute, 1983, s. 472.

[doi10.5852/ejt.2013.45-14] James N. Zahniser, Chris Dietrich. A review of the tribes of Deltocephalinae (Hemiptera: Auchenorrhyncha: Cicadellidae). „European Journal of Taxonomy”. 45, 2013-05. DOI: 10.5852/ejt.2013.45. ISSN 2118-9773. (ang.).

[Cicadella-15] Cicadella. Merriam-Webster. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).

[Official_lists_and_indexes-s309-16] Official lists and indexes of names and works in zoology. R. V. Melville, J. D. D. Smith (ed.). London: The International Trust for Zoological Nomenclature, 1987, s. 309. ISBN 0-85301-004-8.

[il-17] 1 2 3 4 5 Guide to the Subfamilies of Leafhoppers (Cicadellidae). Illinois Natural History Survey. [dostęp 2021-10-27]. (ang.).

[doi0013-8746/03/0766Ð0775$04.00/0-18] C.H.C.H. Dietrich C.H.C.H., D.A.D.A. Dmitriev D.A.D.A., Reassessment of the Leafhopper Tribes Koebeliini Baker and Grypotini Haupt (Hemiptera: Cicadellidae). Abstract, „Annals of the Entomological Society of America”, 96 (6), 2003, DOI: 10.1603/0013-8746(2003)096[0766:ROTLTK]2.0.CO;2, ISSN 0013-8746, OCLC 1145791 (ang.).

[zke-19] 1 2 C. H. Dietrich. Tungurahualini, a new tribe of Neotropical leafhoppers, with notes on the subfamily Mileewinae (Hemiptera, Cicadellidae). „ZooKeys”. 124, 2011-08-18. ISSN 1313-2970. (ang.).

[doi10.1653/0015-4040(2005)88[502:KTTFOC]2.0.CO;2-20] C. H. Dietrich. [502:KTTFOC2.0.CO;2.full Keys to the families of Cicadomorpha and subfamilies and tribes of Cicadellidae (Hemiptera: Auchenorrhyncha). Abstract]. „Florida Entomologist”. 88 (4), 2005. DOI: [502:KTTFOC2.0.CO;2 10.1653/0015-4040(2005)88[502:KTTFOC]2.0.CO;2]. ISSN 1938-5102. (ang.).