| Data i miejsce urodzenia |
1945 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
3 listopada 2015 |
| przywódca | |
| Okres |
od 1992 |
| Przynależność polityczna |
Iracki Kongres Narodowy |
Ahmad Abd al-Hadi al-Dżalabi, ar. أحمد عبد الهادي الجلبي (ur. 1945 w Bagdadzie, zm. 3 listopada 2015 tamże) – iracki polityk, przywódca Irackiego Kongresu Narodowego, w latach 2005–2006 wicepremier Iraku.
Życiorys
Wczesna działalność
Pochodzi z wpływowej rodziny szyickiej z Bagdadu. W dzieciństwie wyjechał z rodziną do Stanów Zjednoczonych, a następnie do Wielkiej Brytanii. Jego rodzina prowadziła najstarszy bank w Iraku i postanowiła opuścić kraj po rewolucji, podczas której wojskowi obalili monarchię haszymicką. Ukończył studia matematyczne na Uniwersytecie w Chicago, następnie uzyskał w dziedzinie matematyki doktorat. W 1977 udał się do Ammanu, gdzie założył bank Petra. Po jego bankructwie zbiegł za granicę. W Jordanii został skazany in absentia na 22 lata więzienia za oszustwo przez sąd wojskowy. Al-Dżalabi utrzymywał, że jego skazanie było wynikiem spisku zorganizowanego przez służby specjalne rządu irackiego.
Przez wiele lat był aktywny w środowisku zagranicznej opozycji irackiej, sprzeciwiającej się rządom partii Baas i Saddama Husajna. W 1992 utworzył Iracki Kongres Narodowy finansowany przez CIA. Po tej dacie przybył po raz pierwszy jako dorosły człowiek do Iraku; przebywał na terenie irackiego Kurdystanu, który od nieudanego powstania Kurdów w 1991 i ustanowieniu strefy zakazu lotów pozostawał faktycznie poza kontrolą władz w Bagdadzie. Opuścił Kurdystan, gdy obszar ten został ponownie zaatakowany przez wojska irackie.
Wojna w Iraku
W 1998 administracja prezydenta USA Billa Clintona doprowadziła do uchwalenia Iraq Liberation Act, na mocy którego irackie organizacje opozycyjne, na czele z Irackim Kongresem Narodowym, otrzymały 100 mln dolarów na swoją działalność.
Ahmad al-Dżalabi był zwolennikiem inwazji amerykańskiej na Irak. Przekazywał Amerykanom informacje o posiadaniu przez Irak broni masowego rażenia, które następnie okazały się fałszywe.
Mimo swoich bliskich związków z administracją prezydenta George’a W. Busha, po obaleniu reżimu Saddama Husajna poróżnił się z przywódcami amerykańskimi i nie powierzono mu najwyższych stanowisk w nowym rządzie irackim. Al-Dżalabi pełnił przez pewien czas stanowisko przewodniczącego Tymczasowej Irackiej Rady Zarządzającej (rotacyjne), był w niej również ministrem finansów. W maju 2003 stanął ponadto na czele komisji koordynującej eliminowanie z życia politycznego działaczy zdelegalizowanej partii Baas – debasyfikację. W 2004 Amerykanie podejrzewali go o przekazywanie irańskiemu Korpusowi Strażników Rewolucji Islamskiej kluczowych informacji dotyczących funkcjonowania państwa irackiego lub wprost o szpiegostwo na rzecz Iranu. Wstrzymano wówczas finansowanie kierowanej przez niego organizacji.
Cieszył się zaufaniem duchowego przywódcy szyitów irackich Alego as-Sistaniego. Wspierał Muktadę as-Sadra i ruch sadrystowski.
W wyborach parlamentarnych w Iraku w grudniu 2005 jego partia miała początkowo wejść do szyickiej koalicji Zjednoczony Sojusz Iracki, ostatecznie jednak wycofała się z negocjacji w tej sprawie i zdecydowała się na start samodzielny. W wyborach poniosła klęskę, uzyskując jedynie 0,5% głosów. Al-Dżalabi nie zdobył tym samym mandatu deputowanego Izby Reprezentantów. W tym samym roku wszedł jako wicepremier do rządu Ibrahima al-Dżafariego, jednego z liderów szyickiej koalicji Zjednoczony Sojusz Iracki. W kwietniu 2005 został ponadto p.o. ministra ds. ropy naftowej w rządzie al-Dżafariego. W wyborach parlamentarnych w Iraku w 2014 jego partia wystartowała jako części koalicji Al-Muwatin (Obywatele), w której wiodącą rolę odgrywała szyicka Najwyższa Rada Islamska w Iraku.
Kilkakrotnie organizowane były zamachy na jego życie; żaden nie zakończył się powodzeniem.
Do śmierci kierował komitetem finansowym przy irackiej Izbie Reprezentantów. Zmarł w Bagdadzie na atak serca.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Profile: Ahmed Chalabi [online], www.aljazeera.com [dostęp 2015-12-25].
- 1 2 3 4 5 Profile: Ahmed Chalabi, „BBC”, 28 kwietnia 2005 [dostęp 2015-12-25].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ahmed Chalabi suffers a heart-attack, „The Economist”, ISSN 0013-0613 [dostęp 2015-12-25].
- 1 2 3 Veteran Iraqi politician Ahmed Chalabi dies at 71 [online], www.aljazeera.com [dostęp 2015-12-25].
- ↑ Matt Bradley in Baghdad, Margaret Coker in London, Ahmed Chalabi, Iraqi Politician Who Lobbied for U.S. Invasion of Iraq, Dies at 71, „Wall Street Journal”, ISSN 0099-9660 [dostęp 2015-12-25].
- ↑ A. Dawisha: Iraq. A Political History. Princeton: Princeton University Press, 2013, s. 252. ISBN 978-0-691-15793-1. OCLC 858726588. (ang.).
- ↑ T. Dodge: Iraq: from war to a new authoritarianism. London & New York: The International Institute for Strategic Studies, 2012, s. 216. ISBN 978-0-415-83485-8. OCLC 824827947. (ang.).
- ↑ Chalabi Named Iraqi Deputy Prime Minister, Acting Oil Minister [online], newstandardnews.net [dostęp 2015-12-25].
- ↑ Hakim announces Citizen Coalition for upcoming local elections [online], Iraq news, the latest Iraq news [dostęp 2015-12-27] (ang.).